HPV Aşıları

HPV Aşısı Nedir?

HPV aşısı, insan papilloma virüsünün hastalık oluşturma potansiyeli yüksek olan bazı tiplerine karşı bağışıklık sistemini hazırlayan koruyucu bir aşıdır. Aşı canlı virüs içermez ve HPV enfeksiyonuna neden olmaz.

HPV aşılarının temel amacı HPV enfeksiyonunu ve HPV'nin uzun dönemde oluşturabileceği hücresel değişiklikleri önlemektir. Bu nedenle aşılama, rahim ağzı kanserinden korunma stratejisinin en önemli bileşenlerinden biridir.

HPV aşısı bir tedavi aşısı değildir. Bir kişinin mevcut HPV enfeksiyonunu vücuttan temizlemek, mevcut genital siğili ortadan kaldırmak veya oluşmuş CIN lezyonunu tedavi etmek amacıyla yapılmaz. Ancak kişi bir HPV tipine maruz kalmış olsa bile aşının kapsadığı diğer HPV tiplerine karşı koruma sağlayabilir.

HPV Nedir?

HPV, insan papilloma virüsünün kısaltmasıdır. Çok sayıda HPV tipi vardır ve bunların bir bölümü genital bölgeyi enfekte edebilir. Bazı HPV tipleri düşük riskli olarak değerlendirilirken bazıları yüksek riskli, yani onkogenik HPV tipleridir.

HPV 16 ve HPV 18 rahim ağzı kanseriyle en güçlü ilişkili tipler arasındadır. Bunun yanında HPV 31, 33, 45, 52 ve 58 gibi diğer yüksek riskli tipler de önemlidir.

HPV enfeksiyonlarının önemli bir bölümü bağışıklık sistemi tarafından zaman içerisinde kontrol edilir. Ancak yüksek riskli HPV enfeksiyonunun kalıcı hale gelmesi durumunda rahim ağzında hücresel değişiklikler gelişebilir ve yıllar içerisinde CIN 2, CIN 3 ve bazı olgularda rahim ağzı kanserine ilerleme görülebilir.

HPV Aşısı Ne İşe Yarar?

HPV aşısı, aşının kapsadığı HPV tiplerinin neden olduğu yeni enfeksiyonların önlenmesine yardımcı olur. Bu koruma sayesinde HPV ile ilişkili kanser öncüsü lezyonların ve bazı kanserlerin gelişme riski azaltılabilir.

HPV aşısının hedeflediği başlıca durumlar şunlardır:

• Rahim ağzı kanserinin önlenmesine katkı sağlamak,
• rahim ağzındaki yüksek dereceli hücresel değişiklikleri azaltmak,
• vulva ve vajen bölgesindeki HPV ile ilişkili hastalık riskini azaltmak,
• anal HPV ilişkili hastalıkları azaltmak,
• bazı baş-boyun HPV ilişkili kanserlerine karşı korumaya katkı sağlamak,
• aşının kapsadığı düşük riskli HPV tiplerine bağlı genital siğilleri önlemek.

HPV Aşısı Hangi Kanserlerden Korur?

HPV yalnızca rahim ağzı kanseriyle ilişkili değildir. Yüksek riskli HPV tipleri kadınlarda ve erkeklerde birden fazla anatomik bölgede kansere neden olabilir.

HPV aşısı, aşının içerdiği HPV tipleriyle ilişkili olarak şu kanserlerin önlenmesine katkıda bulunabilir:

• Rahim ağzı kanseri,
• vulva kanseri,
• vajen kanseri,
• anal kanser,
• penis kanseri,
• HPV ile ilişkili bazı ağız ve boğaz kanserleri.

HPV Aşıları Hangileridir?

HPV aşıları kapsadıkları HPV tiplerinin sayısına göre farklılık gösterebilir. Dünya genelinde ikili, dörtlü ve dokuzlu HPV aşıları geliştirilmiştir. Günümüzde dokuz valanlı HPV aşısı en geniş HPV tipi kapsamına sahip aşılardan biridir.

Gardasil 9 Nedir?

Gardasil 9, dokuz HPV tipine karşı geliştirilmiş nonavalan HPV aşısıdır. HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 ve 58 tiplerini kapsar.

Bu HPV tipleri arasında hem yüksek riskli kanserojen HPV tipleri hem de genital siğillerin önemli bölümünden sorumlu düşük riskli HPV tipleri bulunmaktadır.

Gardasil 9'un avantajlarından biri, HPV 16 ve 18'in yanı sıra rahim ağzı kanseri açısından önemli olan 31, 33, 45, 52 ve 58 gibi ek yüksek riskli HPV tiplerini de kapsamasıdır.

Dörtlü HPV Aşısı Nedir?

Dörtlü HPV aşısı HPV 6, 11, 16 ve 18'e karşı geliştirilmiştir. HPV 16 ve HPV 18 yüksek riskli tiplerdir. HPV 6 ve HPV 11 ise genital siğillerle güçlü şekilde ilişkilidir.

Daha önce dörtlü HPV aşısı olmuş bir kişinin ek olarak dokuzlu HPV aşısı yaptırıp yaptırmaması kişinin yaşı, önceki aşılama şeması ve bireysel klinik özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

İkili HPV Aşısı Nedir?

İkili HPV aşıları temel olarak HPV 16 ve HPV 18'i hedefler. Bunlar rahim ağzı kanseriyle en güçlü ilişkili yüksek riskli HPV tiplerindendir.

Hangi HPV aşısının kullanılacağı; yaş, ülkedeki ruhsatlandırma ve bulunabilirlik, daha önce yapılan HPV aşılarının türü ve kişinin bağışıklık durumu gibi faktörlere göre değerlendirilmelidir.

HPV Aşısı Kaç Yaşında Yapılır?

HPV aşısının en yüksek koruyuculuğu, kişi HPV ile karşılaşmadan önce uygulandığında elde edilir. Bu nedenle çocukluk ve erken ergenlik dönemi aşılama açısından ideal dönemdir.

Bununla birlikte HPV aşısı yalnızca çocuklara uygulanmaz. Uygun erişkinlerde de aşılama yapılabilir. Yaş ilerledikçe aşının sağlayabileceği ek yararın bireysel değerlendirilmesi daha önemli hale gelir.

HPV Aşısı Kaç Doz Yapılır?

HPV aşısının kaç doz yapılacağı kişinin yaşına, bağışıklık durumuna, kullanılan aşıya ve geçerli ulusal veya ürün bazlı aşılama şemasına göre değişebilir.

Dünya Sağlık Örgütü bazı yaş grupları ve belirli ürünler için tek doz programını da bir halk sağlığı seçeneği olarak kabul etmektedir. Bununla birlikte bireysel hastada kullanılacak doz sayısı, o ülkedeki güncel uygulama ve kullanılan aşının ruhsat bilgileri dikkate alınarak belirlenmelidir.

HPV Aşısı Doz Aralıkları Nasıl Olmalıdır?

HPV aşısının doz aralıkları kullanılan program ve aşının ruhsat bilgisine göre belirlenir. Aşı serisine başlandıktan sonra bir doz gecikmişse çoğu durumda serinin baştan başlanması gerekmez; eksik dozlar uygun zamanda tamamlanır.

Bu nedenle “ikinci dozumu birkaç ay geciktirdim, bütün aşıları yeniden yaptırmalı mıyım?” sorusunun cevabı genellikle hayırdır. Ancak kişinin yaşına ve aldığı dozlara göre yeni takvim oluşturulmalıdır.

9–14 Yaş Arasında HPV Aşısı

HPV ile karşılaşma ihtimalinin düşük olduğu bu dönem aşılama için en avantajlı dönemlerden biridir. Dünya Sağlık Örgütü rahim ağzı kanserini ortadan kaldırma stratejisinde 15 yaşına kadar kız çocuklarının yüksek oranda aşılanmasını temel hedeflerden biri olarak kabul etmektedir.

Bu yaş grubunda güçlü bağışıklık yanıtı oluşması nedeniyle daha az dozla oluşturulan aşılama programları çeşitli ülkelerde uygulanmaktadır.

15–26 Yaş Arasında HPV Aşısı

15–26 yaş grubu HPV aşısından önemli ölçüde yararlanabilecek gruplardan biridir. Daha önce cinsel ilişki yaşanmış olması veya HPV enfeksiyonu öyküsü bulunması aşının otomatik olarak gereksiz olduğu anlamına gelmez.

Aşı, kişinin daha önce karşılaşmadığı aşı kapsamındaki HPV tiplerine karşı koruma sağlayabilir.

27–45 Yaş Arasında HPV Aşısı Yapılır mı?

Evet, uygun bireylerde 27–45 yaş arasında HPV aşısı değerlendirilebilir. Ancak bu yaş grubunda karar, çocukluk ve genç erişkinlik dönemine göre daha bireyselleştirilmelidir.

Yeni partner olasılığı, önceki HPV maruziyeti, daha önce HPV aşısı yapılıp yapılmadığı ve kişinin bağışıklık durumu değerlendirmede önemlidir.

Uzun süredir karşılıklı tek eşli ilişkide olan ve yeni HPV maruziyeti ihtimali düşük bir bireyle, gelecekte yeni partner olasılığı bulunan bir bireyin HPV açısından yeni enfeksiyon riski aynı değildir.

45 Yaşından Sonra HPV Aşısı Yapılır mı?

45 yaşından sonra HPV aşısının kullanımı daha sınırlı kanıta ve ürünlerin ruhsat sınırlarına bağlıdır. Bu nedenle 45 yaş üzerinde aşılama kararı standart bir yaklaşım olarak değil, kişisel risk ve güncel ruhsat bilgisi doğrultusunda değerlendirilmelidir.

Yaşın ilerlemiş olması kişinin mutlaka bütün HPV tipleriyle karşılaştığı anlamına gelmez. Buna karşın yaş ilerledikçe aşının sağlayacağı mutlak ek yarar kişiden kişiye daha fazla değişir.

Erkeklere HPV Aşısı Yapılır mı?

Evet. HPV yalnızca kadınları etkileyen bir enfeksiyon değildir. Erkeklerde genital siğillere, anal kansere, penis kanserine ve HPV ile ilişkili bazı baş-boyun kanserlerine yol açabilir.

Erkeklerin aşılanması hem bireysel koruma sağlar hem de toplumda HPV dolaşımının azaltılmasına katkıda bulunabilir.

HPV Pozitifken HPV Aşısı Olunur mu?

Evet, HPV pozitif olmak HPV aşısına otomatik bir engel değildir.

Ancak HPV aşısının mevcut HPV enfeksiyonunu tedavi etmediğinin anlaşılması önemlidir. Örneğin HPV 16 pozitif bir kişiye HPV aşısı yapılması HPV 16 enfeksiyonunu ortadan kaldırmaz.

Buna karşın kişinin aşının içerdiği diğer HPV tipleriyle henüz karşılaşmamış olması mümkündür. Bu nedenle aşılamanın potansiyel koruyucu yararı devam edebilir.

HPV 16 veya HPV 18 Pozitifken Aşı Olunur mu?

HPV 16 veya HPV 18 pozitif bir hastada aşı kararı yalnızca mevcut HPV sonucuna bakılarak verilmez. Dokuzlu HPV aşısı birden fazla HPV tipini içerdiği için kişi bir veya birkaç tipe maruz kalmış olsa bile diğer tipler açısından korunma potansiyeli bulunabilir.

Ancak HPV 16 veya HPV 18 pozitifliği yüksek riskli HPV enfeksiyonunu gösterdiği için hastanın uygun rahim ağzı kanseri taraması, sitoloji ve gerektiğinde kolposkopik değerlendirmesi ihmal edilmemelidir.

Genital Siğil Varken HPV Aşısı Yapılır mı?

Genital siğil geçirilmiş olması HPV aşısının mutlaka gereksiz olduğu anlamına gelmez. Genital siğillerin önemli bir bölümü düşük riskli HPV tipleriyle ilişkilidir.

Aşı mevcut siğili tedavi etmez. Siğiller ayrıca uygun yöntemlerle değerlendirilip tedavi edilir. Aşılama ise kişinin gelecekte karşılaşabileceği aşı kapsamındaki HPV tiplerine karşı koruma amacı taşır.

CIN 1, CIN 2 veya CIN 3 Olan Hastaya HPV Aşısı Yapılır mı?

CIN tanısı HPV aşısına mutlak engel değildir. CIN, rahim ağzındaki hücresel değişikliğin derecesini ifade eder ve CIN 1, CIN 2 ve CIN 3 farklı biyolojik risklere sahiptir.

CIN nedeniyle takip veya tedavi gören hastalarda aşılama, özellikle daha önce tam HPV aşı serisi yapılmamışsa değerlendirilebilir. Bununla birlikte aşının mevcut CIN lezyonunu ortadan kaldıran bir tedavi olmadığı unutulmamalıdır.

LEEP Sonrası HPV Aşısı Yapılır mı?

Yüksek dereceli rahim ağzı lezyonları nedeniyle LEEP uygulanan daha önce aşılanmamış bazı hastalarda HPV aşısının değerlendirilmesi önemlidir.

Cerrahi tedavi anormal dokuyu ortadan kaldırmayı amaçlarken HPV aşısı yeni HPV enfeksiyonlarının önlenmesine yönelik farklı bir mekanizma ile çalışır.

Bu nedenle LEEP sonrası takip ile aşılama birbirinin alternatifi değildir. Hastanın patoloji sonucu, cerrahi sınırlar, HPV sonucu ve yaşına göre ayrı bir izlem planı oluşturulmalıdır.

Konizasyon Sonrası HPV Aşısı Yapılır mı?

Konizasyon sonrası daha önce aşılanmamış uygun hastalarda HPV aşısı değerlendirilebilir. Özellikle yüksek dereceli servikal lezyon nedeniyle tedavi edilen hastalarda daha sonraki HPV ilişkili hastalık riskini azaltmaya yönelik koruyucu stratejiler önemlidir.

Aşı olmak, konizasyon sonrası kontrol muayenelerinin veya HPV temelli takibin yapılmayacağı anlamına gelmez.

Smear Sonucu Bozuksa HPV Aşısı Yapılır mı?

ASC-US, LSIL, HSIL veya başka bir anormal smear sonucu HPV aşısının otomatik olarak yapılamayacağı anlamına gelmez. Ancak anormal smear sonucunun kendi başına ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Aşılama nedeniyle kolposkopi, biyopsi veya gerekli diğer tetkikler ertelenmemelidir.

HPV Aşısı Olmadan Önce HPV Testi Yaptırmak Gerekir mi?

Rutin olarak yalnızca HPV aşısı olup olamayacağını belirlemek amacıyla HPV testi yaptırmak genellikle gerekli değildir.

Bir kişinin HPV pozitif çıkması aşının mutlaka gereksiz olduğu anlamına gelmediği gibi HPV negatif çıkması da gelecekte HPV ile karşılaşmayacağı anlamına gelmez.

HPV testi kişinin yaşına ve rahim ağzı kanseri tarama programına göre ayrı bir klinik nedenle yapılabilir.

HPV Aşısından Önce Smear Testi Gerekir mi?

HPV aşısı yapılabilmesi için herkese öncesinde smear testi yapılması şart değildir. Smear testi rahim ağzı kanseri taramasının bir parçasıdır; HPV aşısı ise koruyucu aşılama yöntemidir.

Hastanın yaşı veya önceki tarama öyküsü gerektiriyorsa smear ve HPV testi ayrıca planlanmalıdır.

Gebelikte HPV Aşısı Yapılır mı?

HPV aşısının gebelik sırasında rutin olarak uygulanması önerilmez. Aşılama serisi sırasında gebelik ortaya çıkarsa kalan dozlar genellikle gebelik sonrasına ertelenir.

Bir kişinin HPV aşısı olduktan kısa süre sonra gebe olduğunu fark etmesi tek başına gebeliğin sonlandırılması için bir neden değildir. Böyle bir durumda gebelik takibini yapan hekim bilgilendirilmelidir.

Emzirirken HPV Aşısı Yapılır mı?

Emzirme dönemi genel olarak HPV aşılamasına engel kabul edilmez. Ancak kişinin kullandığı ürün ve kişisel sağlık durumu açısından hekim değerlendirmesi yapılması uygundur.

HPV Aşısının Yan Etkileri Nelerdir?

HPV aşılarından sonra görülen yan etkilerin büyük bölümü hafif ve geçicidir.

En sık görülebilen etkiler arasında:

• Enjeksiyon yerinde ağrı,
• kızarıklık veya şişlik,
• baş ağrısı,
• halsizlik,
• kas ağrısı,
• hafif ateş,
• baş dönmesi veya bayılma hissi

bulunabilir.

Özellikle ergenlerde aşı veya enjeksiyon işlemleri sonrasında vazovagal senkop görülebileceği için aşıdan sonra kısa süre oturarak gözlem yapılması uygun olabilir.

HPV Aşısı Kısırlık Yapar mı?

HPV aşılarının kadın veya erkeklerde kısırlığa yol açtığını gösteren güvenilir bilimsel kanıt bulunmamaktadır. HPV aşısı uzun yıllardır dünya genelinde uygulanmaktadır ve güvenlilik verileri yakından izlenmektedir.

Aksine HPV ile ilişkili yüksek dereceli rahim ağzı lezyonlarının gelişmesi durumunda bazı hastalara LEEP veya konizasyon gibi rahim ağzına yönelik işlemlerin yapılması gerekebilir. Bu nedenle HPV ile ilişkili hastalıkların önlenmesi üreme sağlığı açısından da önemlidir.

HPV Aşısı Güvenli mi?

HPV aşıları dünya genelinde uzun süredir kullanılan ve güvenlilikleri kapsamlı şekilde değerlendirilen aşılardır. En sık bildirilen reaksiyonlar enjeksiyon bölgesindeki geçici ağrı ve hafif sistemik belirtilerdir.

Her aşı ve ilaçta olduğu gibi ciddi alerjik reaksiyon olasılığı çok düşüktür. Önceki HPV aşı dozuna veya aşının bir bileşenine ciddi alerjik reaksiyon geçiren kişilerde yeni doz öncesi tıbbi değerlendirme gerekir.

HPV Aşısı Kaç Yıl Korur?

HPV aşılarının koruyuculuğunun uzun süre devam ettiğini gösteren takip verileri bulunmaktadır. Şu anda birçok aşı programında rutin ek hatırlatma dozuna ihtiyaç olduğuna dair bir yaklaşım bulunmamaktadır.

HPV aşısıyla oluşan bağışıklık ve klinik etkinlik yıllar boyunca izlenmeye devam edilmektedir.

HPV Aşısından Sonra Smear Testi Yaptırmak Gerekir mi?

Evet. HPV aşısı olmak rahim ağzı kanseri taramasını ortadan kaldırmaz.

Aşılar çok önemli HPV tiplerine karşı güçlü koruma sağlasa da tüm olası onkojenik HPV tiplerini kapsamaz. Bu nedenle kadınların yaşlarına ve geçerli tarama önerilerine uygun şekilde smear ve/veya HPV temelli taramalarını sürdürmeleri gerekir.

HPV Aşısından Sonra HPV Testi Yapılır mı?

HPV aşısı olmuş kişiler de yaşlarına ve tarama önerilerine uygun şekilde HPV testi yaptırabilir. Aşı olmak, rahim ağzı tarama programından çıkmak anlamına gelmez.

HPV aşısından kısa süre sonra HPV testi yaparak “aşı işe yaradı mı?” şeklinde bir değerlendirme yapmak doğru değildir. HPV testi aşının bağışıklık yanıtını ölçen bir test değildir.

HPV Aşısı Nereye Yapılır?

HPV aşısı kas içine uygulanan bir aşıdır ve genellikle üst kol bölgesindeki deltoid kasa uygulanır.

Aşının uygun saklama koşullarında korunması önemlidir. Aşı temin edildikten sonra soğuk zincirin bozulmaması ve uygun sağlık koşullarında uygulanması gerekir.

HPV Aşısından Sonra Nelere Dikkat Edilmelidir?

Aşıdan sonra özel bir diyet veya uzun süreli istirahat gerekmez. Günlük yaşama çoğunlukla devam edilebilir.

Enjeksiyon bölgesinde ağrı olması sık görülen geçici bir durumdur. Aşı sonrası belirgin nefes darlığı, yaygın alerjik reaksiyon, bilinç değişikliği veya hızla ilerleyen olağan dışı bir belirti ortaya çıkarsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.

Türkiye'de HPV Aşısı

Türkiye'de HPV aşısı hakkında en sık araştırılan konular; hangi aşının bulunduğu, kaç doz yapılacağı, hangi yaşta başlanabileceği ve aşının daha önce HPV pozitifliği bulunan kişilerde uygulanıp uygulanamayacağıdır.

HPV aşılarının bulunabilirliği, ödeme koşulları ve ulusal aşılama politikaları zaman içerisinde değişebileceği için bu konularda güncel resmi bilgiler esas alınmalıdır.

Aşı kararı yalnızca kişinin yaşına göre verilmemelidir. Daha önce yapılan HPV aşıları, HPV veya smear sonuçları, CIN veya LEEP öyküsü, gebelik durumu ve bağışıklık sistemini etkileyen hastalık veya ilaçlar birlikte değerlendirilmelidir.

İzmir'de HPV Aşısı İçin Değerlendirme

İzmir'de HPV aşısı konusunda değerlendirme yapılırken yalnızca aşının uygulanması değil, kişinin rahim ağzı kanseri tarama durumunun da gözden geçirilmesi önemlidir.

Özellikle HPV pozitifliği, HPV 16 veya HPV 18 pozitifliği, anormal smear sonucu, daha önce kolposkopi yapılmış olması, CIN 2–3 öyküsü veya LEEP/konizasyon geçirmiş olmak durumunda aşılama ile mevcut HPV ilişkili hastalığın takibi birbirinden ayrı fakat tamamlayıcı süreçlerdir.

Bu nedenle uygun hastalarda aynı değerlendirmede mevcut HPV sonucunun anlamı, kolposkopi gerekip gerekmediği, tarama aralığı ve HPV aşısının potansiyel yararı birlikte ele alınabilir.

HPV Aşısı Hakkında Sık Sorulan Sorular