Rahim Kanserinde Akıllı İlaçlar
Rahim Kanserinde Akıllı İlaçlar
Akıllı İlaç Nedir?
Kanser hastalığının tedavisinde En önemli basamak ilaç tedavisidir. İlaç tedavisi yani kemoterapi tümör hücrelerinin öldürülmesi için yıllardır kullanılıyor. Kemoterapi en çok hızlı bölünen ve çoğalan tümör hücrelerini etkiliyor. Tümör hücrelerinin yanı sıra vücutta sağlıklı bulunan ve bölünmeye ve yenilenmeye ihtiyacı olan dokularda da maalesef öldürücü etkiye sahip oluyor. Özellikle ağız mide ve bağırsak duvarı, saçlar ve üreme hücreleri gibi hücreler üzerinde toksik etkileri oluyor. Kâr zarar hesabı yapıldığında tümör gibi tehlikeli bir hastalığın tedavisinde bazı normal olan hücrelerin ölmesi de göze alınabilir. Kemoterapinin yan etkileri olarak bilinen bu etkiler çoğu hastanın yaşam kalitesini bozsa da faydalarından ötürü katlanılacak bir unsur olarak görülür. Zaman içerisinde kemoterapinin bu olumsuz etkilerini azaltmak için bilim adamları arayışa girmiştir. Verilen ilacın tümör hücrelerini daha fazla öldürüp sağlıklı hücrelere daha az zarar vermesini sağlayacak ilaçlar üretilmeye başlanmıştır. Bu ilaçlar arasında en yeni ve etkili olduğu düşünülen ajanlar arasında immunoterapi ajanları bulunmaktadır. immunoterapi ajanlarını insan savunma sistemi hücrelerini tümörle daha iyi savaşacak hale getiren ilaçlar olarak düşünebiliriz.
Akıllı ilaçlar Hangi Rahim Kanserinde Kullanılır?
Birçok kanser tipinde immuno terapiler umut verici ajanlar olarak kullanıma sunulmuştur. Rahim kanseri genellikle erken evrede tanındığı için sadece ameliyat, hastaların çoğunda başarıyla rahim kanserinin tedavi edilebilmesini sağlamaktadır. İleri evre rahim kanserlerinde ya da tekrar eden rahim kanseri hastalarında tedavi başarısı maalesef kemoterapi ile bile çok iyi olamamaktadır. Tümörün iç özellikleri tamamen bilinemediği için bazı hastaların neden çok kötü seyrettiğini hâlâ anlayabilmiş değiliz. Günümüzde rahim kanserinin moleküler yani ayrıntılı değerlendirmesi sonucunda dMMR, p53, POLE mutasyonu gibi genetik değişikliklerin bulunabilir. Özellikle DNA onarım genlerinde genetik olarak bozukluk olan rahim kanseri hastalarında immunoterapi ajanlarının etkili olduğu gösterilmiştir. Günümüzde rahim kanseri hastalarında rutin olarak moleküler değerlendirme yapmaktayız bu moleküler değerlendirmede eğer DNA onarım geni bozukluğu çıkarsa ve hastalar ileri evrede ise bu hastaların immünoterapiyle tedavi seçeneği bulunmaktadır. Uygun hastalarda immünoterapi verilmesi bu tedavileri almayan en hasta grubuna göre daha iyi sonuçlar göstermiştir pembroluzimab ve lenvatinib gibi ilaçlar ileri evre ve DNA onarım gene bozukluğu olan rahim kanseri hastalarında umut verici sonuçlara sahiptir.
Rahim Kanserinde Akıllı ilaçların Yan Etkileri Var mı?
Akıllı ilaçlar ve immünoterapi tedavileri klasik kemoterapilere göre genellikle daha iyi tolere edilir. Ancak her tedavide olduğu gibi bazı yan etkiler görülebilir.
İmmunoterapi Yan Etkileri
Pembrolizumab ve Dostarlimab gibi immünoterapi ilaçları bağışıklık sistemini aktive ederek etki gösterir. Bu nedenle bazı hastalarda bağışıklık sisteminin normal organlara karşı da reaksiyon geliştirmesi mümkündür.
En sık görülen yan etkiler:
- Halsizlik ve yorgunluk
- Cilt döküntüsü ve kaşıntı
- İshal
- Eklem ağrıları
- Tiroid bezinin yavaş veya hızlı çalışması
Daha nadir olarak akciğer, karaciğer, bağırsak veya hormon bezlerinde iltihabi reaksiyonlar gelişebilir. Bu nedenle hastalar düzenli kan testleri ve klinik değerlendirmeler ile takip edilir.
Rahim Kanserinde Lenvatinib ve Pembroluzimab
Daha önce sistemik tedavi uygulanmasına rağmen ilerleyen veya tekrarlayan ileri evre endometrium kanserlerinde pembrolizumab ve lenvatinib kombinasyonu bir tedavi seçeneğidir. Bu tedavi özellikle DNA tamir sistemi normal çalışan (pMMR) veya mikrosatellit instabilitesi yüksek olmayan (MSI-H olmayan) tümörlerde kullanılabilmektedir. Ayrıca hastalığın cerrahi veya radyoterapi ile tamamen tedavi edilemediği durumlarda değerlendirilmektedir.
Platin bazlı kemoterapi sonrasında ilerleyen ileri evre endometrium kanserli hastalarda yapılan randomize bir çalışmada, pembrolizumab ve lenvatinib kombinasyonu doksorubisin veya paklitaksel kemoterapisi ile karşılaştırılmıştır. Bu çalışmada kombinasyon tedavisi, özellikle pMMR tümörlerde olmak üzere, hastalığın ilerlemeden kontrol altında kaldığı süreyi ve genel sağkalımı artırmıştır.
Bu tedavi sırasında ciddi yan etkiler sık görülebilmektedir. En sık bildirilen yan etkiler arasında hipertansiyon, hipotiroidi, ishal ve bulantı yer almaktadır. Tedavi süresince kan basıncı yakından takip edilmeli, tiroit fonksiyonları düzenli olarak değerlendirilmeli ve karaciğer ile böbrek fonksiyon testleri izlenmelidir. Ayrıca elektrolit düzeyleri ve idrarda protein varlığı da takip edilmelidir. İshal gelişen hastalarda sıvı kaybı ve buna bağlı böbrek fonksiyon bozukluğu açısından dikkatli olunmalıdır.
dMMR ve MSI-H Tümörlerde İmmünoterapi
DNA tamir sistemi bozukluğu bulunan (dMMR) veya mikrosatellit instabilitesi yüksek (MSI-H) endometrium kanserlerinde, platin bazlı kemoterapi sonrasında hastalık ilerlediğinde ve daha önce immünoterapi kullanılmamışsa, pembrolizumab veya dostarlimab tek başına tedavi seçeneği olarak kullanılabilmektedir.