HPV Tedavisi
HPV Tedavisi
İçindekiler
- HPV Tedavisinde Kullanılan İlaçlar
- İmiquimod Krem
- Podofilotoksin
- 5-Fluorourasil
- Trikloroasetik Asit
- Sinekateşinler (Yeşil Çay Ekstresi)
- Cidofovir
- İnterferon Alfa
- İntralezyonel İmmünoterapi
- İntralezyonel D Vitamini
- Geliştirilmekte Olan HPV İlaçları
- HPV Tedavisinde Güncel Durum ve Gelecek
- Sigara HPV'nin Kalıcılığını Etkiler mi?
- AHCC HPV Tedavisinde Etkili mi?
- HPV Tedavisinde Hasta Eğitimi
- Yaşam Tarzı HPV Tedavisini Etkiler mi?
- HPV Tedavisinde İnosin Pranobex
- HPV Tedavisinde Sık Sorulan Sorular
HPV Tedavisinde Kullanılan İlaçlar
İnsan papilloma virüsü (HPV), dünyada en sık görülen cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan biridir. Günümüzde HPV enfeksiyonuna bağlı gelişen genital siğiller ve bazı hücresel değişiklikler için farklı ilaçlar kullanılmaktadır. Ancak enfeksiyon kelimesi olduğu için hastalar ilaç arayışına girer genellikle:
“HPV’yi tamamen yok eden bir ilaç var mı?”
Bu sorunun cevabı ne yazık ki hayırdır.
Bugüne kadar yapılan bilimsel çalışmalar, HPV virüsünü vücuttan tamamen temizlediği kanıtlanmış bir ilaç olmadığını göstermektedir. Günümüzde kullanılan ilaçlar doğrudan virüsü öldürmek amacıyla değil, HPV’nin neden olduğu siğilleri ortadan kaldırmak, enfekte hücreleri yok etmek veya bağışıklık sisteminin virüsle daha etkili mücadele etmesini sağlamak amacıyla kullanılmaktadır. Bu nedenle tedavinin hedefi virüsün kendisinden çok, HPV’nin oluşturduğu hastalığı kontrol altına almaktır.
Bu durum birçok hastayı şaşırtmaktadır. Çünkü antibiyotiklerde olduğu gibi tek bir ilaçla enfeksiyonun tamamen ortadan kalkacağı düşünülür. Oysa HPV enfeksiyonu farklı bir mekanizmaya sahiptir. Virüs, cildin ve mukozanın en alt tabakasındaki bazal hücrelere yerleşir ve burada uzun süre sessiz kalabilir. Kullanılan ilaçlar ise çoğunlukla yüzeyde görülen siğilleri veya HPV’nin neden olduğu değişiklikleri hedef alır. Bu nedenle tedavi sonrasında mevcut siğiller tamamen kaybolsa bile bazı hastalarda ilerleyen aylarda yeni siğiller gelişebilir. Bu durum ilacın başarısız olduğu anlamına gelmez; virüsün vücutta sessiz kalan hücrelerden tekrar aktif hale gelmesiyle ilişkilidir.
HPV enfeksiyonlarının önemli bir kısmı ise herhangi bir tedavi uygulanmasa bile bağışıklık sistemi tarafından zaman içerisinde baskılanabilir. Özellikle genç bireylerde bağışıklık sistemi çoğu zaman virüsü kontrol altına alabilir. Buna karşılık genital siğil gelişen, lezyonları büyüyen, sayısı artan veya uzun süre devam eden hastalarda tedavi gerekebilir. Tedavinin amacı yalnızca kozmetik görünümü düzeltmek değildir. Siğillerin neden olduğu rahatsızlığı azaltmak, bulaş riskini düşürmek ve hastanın yaşam kalitesini artırmak da tedavinin önemli hedefleri arasındadır.
Her HPV hastasında aynı ilaç kullanılmaz. Tedavi planı hazırlanırken siğilin bulunduğu bölge, büyüklüğü, sayısı, hastanın yaşı, gebelik durumu, bağışıklık sistemi, daha önce uygulanan tedaviler ve hastanın tedaviye uyumu birlikte değerlendirilir. Bazı ilaçlar hasta tarafından evde uygulanabilirken, bazı tedaviler yalnızca hekim tarafından klinik ortamında uygulanmalıdır. Ayrıca tek bir yöntem her hastada yeterli olmayabilir; dirençli veya yaygın lezyonlarda farklı tedavilerin birlikte kullanılması gerekebilir.
Son yıllarda HPV tedavisinde kullanılan ilaçlar genel olarak beş ana grupta değerlendirilmektedir:
- Bağışıklık sistemini güçlendiren ilaçlar
- HPV ile enfekte hücrelerin çoğalmasını durduran ilaçlar
- Lezyonu kimyasal olarak ortadan kaldıran tedaviler
- Antiviral etkili ilaçlar
- Diğer destekleyici tedavi seçenekleri
Her grubun etki mekanizması farklıdır. Bu nedenle internette önerilen herhangi bir kremin veya ilacın her HPV hastasında aynı sonucu vermesi beklenmemelidir. Tedavinin başarısı doğru hasta seçimi ve doğru tedavi yönteminin uygulanmasına bağlıdır.
Imiquimod Krem
İmiquimod, HPV’nin neden olduğu dış genital siğillerin tedavisinde en sık kullanılan ilaçlardan biridir. Bu ilacın en önemli özelliği, siğili doğrudan yakarak veya kimyasal olarak tahrip ederek değil, bağışıklık sistemini aktive ederek etki göstermesidir. Bu nedenle diğer birçok tedaviden farklı bir çalışma mekanizmasına sahiptir. Günümüzde özellikle dış genital ve perianal siğillerde tercih edilen hasta tarafından uygulanabilen tedavi seçenekleri arasında yer almaktadır.
HPV enfeksiyonu sırasında virüs, cilt ve mukozadaki hücrelerin içerisine yerleşerek bağışıklık sisteminden bir süre saklanabilir. İmiquimod uygulandığında ise deri hücreleri ve bağışıklık sistemi hücreleri uyarılır. Bunun sonucunda interferon alfa, interferon beta, interferon gama ve tümör nekroz faktörü alfa (TNF-α) gibi bağışıklık sisteminin önemli haberci moleküllerinin üretimi artar. Bu moleküller HPV ile enfekte hücrelerin tanınmasını kolaylaştırır ve vücudun doğal savunma mekanizmasını güçlendirir. Kısacası İmiquimod, virüsü öldüren bir ilaç değil; vücudun HPV ile savaşmasını kolaylaştıran bir immünomodülatördür.
Yapılan klinik çalışmalarda İmiquimod tedavisi sonrasında hastaların yaklaşık %30 ila %70’inde genital siğillerin tamamen kaybolduğu gösterilmiştir. Çalışmalar arasındaki farklılıklar; hastaların bağışıklık durumu, siğillerin sayısı, büyüklüğü ve tedaviye uyum gibi birçok faktörden kaynaklanmaktadır. Başarı oranı yüksek olmakla birlikte hiçbir tedavi yönteminde olduğu gibi yüzde yüz kalıcı iyileşme garantisi yoktur. Siğiller tamamen kaybolduktan sonra bazı hastalarda aylar içerisinde yeni lezyonlar gelişebilir. Bunun nedeni çoğu zaman ilacın etkisiz olması değil, HPV’nin sessiz kalan enfekte hücrelerden yeniden aktif hale gelmesidir.
İmiquimod tedavisi sabır gerektiren bir tedavidir. Çoğu hastada ilk belirgin düzelme birkaç hafta sonra görülür. Tedavi genellikle haftada üç gece uygulanır ve sabah bölge yıkanarak ilaç ciltten uzaklaştırılır. Gerektiğinde tedavi süresi 16 haftaya kadar uzatılabilir. İlacın düzensiz kullanılması veya tedavinin erken bırakılması başarı oranını azaltabilir. Bu nedenle doktorun önerdiği tedavi süresinin tamamlanması önemlidir.
İlaç uygulandıktan sonra bölgede kızarıklık, hafif yanma, kaşıntı, hassasiyet ve kabuklanma görülebilir. Hastalar çoğu zaman bu belirtilerin alerji olduğunu düşünerek tedaviyi bırakmaktadır. Oysa hafif ve orta şiddette gelişen bu reaksiyonlar, ilacın bağışıklık sistemini aktive etmesine bağlı olarak beklenen etkiler arasındadır. Şiddetli ağrı, yaygın ülserleşme veya günlük yaşamı etkileyecek düzeyde tahriş gelişirse ise mutlaka tedaviyi düzenleyen hekime başvurulmalıdır.
İmiquimod her HPV enfeksiyonunda kullanılmaz. Özellikle rahim ağzında görülen HPV enfeksiyonları, CIN lezyonları veya HPV pozitif smear sonuçlarında tek başına çözüm değildir. Kullanım alanı esas olarak dış genital siğiller ile sınırlıdır. Bu nedenle internetten temin edilen kremlerin doktor değerlendirmesi olmadan kullanılmasını önermiyorum. Çünkü yanlış bölgede kullanılan ilaçlar gereksiz tahrişe neden olabilir ve doğru tedavinin gecikmesine yol açabilir.
İmiquimodun en önemli avantajlarından biri hastanın tedavisini evde sürdürebilmesidir. Cerrahi girişim gerektirmemesi ve bağışıklık sistemini uyararak etki göstermesi nedeniyle uygun hastalarda değerli bir seçenektir. Ancak çok büyük, yaygın veya uzun süredir devam eden siğillerde tek başına yeterli olmayabilir. Bu gibi durumlarda lazer, kriyoterapi, cerrahi eksizyon veya diğer medikal tedavilerle birlikte kombine yaklaşımlar gerekebilir. Tedavi seçimi mutlaka siğillerin özelliklerine ve hastanın klinik durumuna göre bireyselleştirilmelidir
Podofilotoksin
5 Florourasil
5-Fluorourasil (5-FU), aslında kanser tedavisinde geliştirilmiş bir ilaç olmasına rağmen, HPV’nin neden olduğu bazı dirençli lezyonların tedavisinde de kullanılabilmektedir. Özellikle standart tedavilere yanıt vermeyen genital siğillerde ve bazı özel durumlarda topikal krem veya lezyon içine enjeksiyon şeklinde uygulanabilir. Ancak bu ilaç, İmiquimod veya Podofilotoksin gibi ilk basamak tedaviler arasında yer almaz. Daha çok seçilmiş hastalarda ve deneyimli hekimler tarafından tercih edilir.
5-Fluorourasilin etki mekanizması diğer HPV ilaçlarından farklıdır. İlacın yapısı, hücrelerin DNA üretiminde kullandığı urasil molekülüne benzer. Hücre tarafından gerçek yapı taşı gibi algılanır ancak DNA sentezini sağlayan timidilat sentaz enzimini baskılar. Bunun sonucunda DNA ve RNA sentezi bozulur, HPV ile enfekte hücreler bölünemez ve zamanla ölür. Bu nedenle ilaç, özellikle hızlı çoğalan HPV ile enfekte hücreler üzerinde etkilidir.
Yapılan çalışmalarda topikal 5-Fluorourasil kullanan hastaların yaklaşık %71’inde genital siğillerin tamamen kaybolduğu bildirilmiştir. Bununla birlikte tedavi başarısı lezyonun büyüklüğüne, yerleşim yerine ve hastanın bağışıklık sistemine göre değişebilir. Bazı hastalarda tedavi tamamlandıktan sonra yeni lezyonlar gelişebileceği için düzenli takip önemini korur.
5-Fluorourasil iki farklı şekilde uygulanabilir. En sık kullanılan yöntem %5’lik krem formudur ve genellikle günde bir veya iki kez yaklaşık altı hafta boyunca uygulanır. Bazı dirençli olgularda ise ilacın düşük dozları doğrudan siğilin içerisine enjeksiyon şeklinde verilebilir. Enjeksiyon tedavisi haftada bir uygulanır ve genellikle altı haftayı geçmez. Hangi yöntemin tercih edileceği lezyonun özelliklerine göre belirlenir.
Tedavi sırasında uygulama bölgesinde kızarıklık, tahriş, yanma hissi, ağrı ve yüzeysel ülserasyon gelişebilir. Bu yan etkiler çoğunlukla ilacın enfekte hücreleri ortadan kaldırmasına bağlıdır. Ancak şiddetli cilt reaksiyonları gelişirse tedavinin yeniden değerlendirilmesi gerekir. Bu nedenle 5-Fluorourasil, doktor kontrolü olmadan kullanılmaması gereken ilaçlardan biridir.
Gebelik döneminde 5-Fluorourasil kullanılması önerilmez. Ayrıca bağışıklık sistemi ciddi şekilde baskılanmış hastalarda da dikkatli olunmalıdır. İlacın güçlü hücre bölünmesini engelleyici etkisi nedeniyle, uygun hasta seçimi tedavinin güvenliği açısından büyük önem taşır.
Günümüzde 5-Fluorourasil, HPV enfeksiyonu olan her hastaya rutin olarak verilen bir ilaç değildir. Özellikle standart tedavilere direnç gösteren, tekrarlayan veya özel yerleşimli lezyonlarda alternatif bir seçenek olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle internetten temin edilerek bilinçsiz şekilde kullanılmamalıdır. Uygun hastada etkili olabilmesine rağmen, yanlış kullanım ciddi cilt hasarına neden olabilir.
Önemli nokta: 5-Fluorourasil HPV virüsünü ortadan kaldıran bir ilaç değildir. Etkisini, HPV ile enfekte hücrelerin çoğalmasını engelleyerek gösterir ve daha çok dirençli veya seçilmiş olgularda kullanılan ikinci basamak tedavi seçeneklerinden biridir.
Trikloroasetik Asit
Trikloroasetik Asit (TCA), HPV’nin neden olduğu genital siğillerin tedavisinde uzun yıllardır kullanılan, ilaçtan çok hekim tarafından uygulanan kimyasal bir tedavi yöntemidir. Diğer birçok krem veya merhemin aksine hasta tarafından evde uygulanmaz. Muayene sırasında yalnızca siğil dokusunun üzerine dikkatlice sürülür ve lezyonun kontrollü bir şekilde tahrip edilmesini sağlar. Özellikle küçük, nemli ve dış genital bölgede yer alan siğillerde etkili bir tedavi seçeneğidir. Ayrıca vajina ve anal bölgedeki bazı lezyonlarda da deneyimli hekimler tarafından uygulanabilir.
Trikloroasetik Asit, kimyasal koterizasyon adı verilen bir mekanizma ile etki gösterir. Uygulandığı bölgede proteinleri hızla denatüre ederek HPV ile enfekte yüzey hücrelerinin ölmesini sağlar. Hasarlı dokunun zamanla dökülmesiyle birlikte alttan sağlıklı epitel gelişmeye başlar. Bu nedenle tedavinin amacı virüsü doğrudan öldürmek değil, HPV’nin oluşturduğu siğil dokusunu kontrollü şekilde ortadan kaldırmaktır.
Bu tedavinin en önemli avantajlarından biri sistemik emiliminin son derece düşük olmasıdır. İlacın etkisi yalnızca uygulandığı bölgeyle sınırlıdır. Bu nedenle uygun hastalarda güvenle kullanılabilir. Özellikle gebelik döneminde kullanılabilen tedavi seçeneklerinden biri olması, Trikloroasetik Asidi diğer birçok topikal ilaçtan ayıran önemli özelliklerden biridir. Gebelikte Podofilotoksin veya 5-Fluorourasil gibi ilaçlar önerilmezken, gerekli durumlarda TCA deneyimli hekimler tarafından uygulanabilir.
Çalışmalarda Trikloroasetik Asit tedavisi uygulanan hastaların yaklaşık %81’inde genital siğillerin tamamen kaybolduğu bildirilmiştir. Bununla birlikte HPV enfeksiyonunun doğası gereği tedavi sonrasında yeni siğiller gelişebilir. Bazı çalışmalarda tedavi sonrası ilk aylarda nüks oranlarının yaklaşık üçte bir düzeyinde olduğu gösterilmiştir. Bu nedenle siğiller tamamen kaybolmuş olsa bile belirli aralıklarla kontrol muayenelerinin sürdürülmesi önemlidir.
Tedavi genellikle haftada bir kez uygulanır. Çoğu hastada birkaç seans sonunda belirgin küçülme görülür ve siğillerin tamamen kaybolması çoğunlukla 6 ila 10 hafta içerisinde gerçekleşir. Gerekli durumlarda tedavi 10 seansa kadar devam ettirilebilir. Seans sayısı siğillerin büyüklüğüne, sayısına ve tedaviye verdiği yanıta göre değişir.
Uygulama sırasında hafif yanma hissi normaldir. Takip eden günlerde uygulama bölgesinde hassasiyet, yüzeysel kabuklanma veya küçük ülserler gelişebilir. Bu reaksiyonlar genellikle geçicidir. Ancak ilacın sağlam cilde temas etmesi gereksiz doku hasarına yol açabileceğinden uygulamanın mutlaka deneyimli bir hekim tarafından yapılması gerekir. Yanlış uygulama hem ağrıyı artırabilir hem de iyileşme süresini uzatabilir.
Trikloroasetik Asit, özellikle sayıca az ve küçük genital siğillerde oldukça başarılı sonuçlar verebilir. Buna karşılık çok büyük, yaygın veya uzun süredir devam eden lezyonlarda tek başına yeterli olmayabilir. Bu hastalarda lazer tedavisi, cerrahi eksizyon, kriyoterapi veya bağışıklık sistemini uyarıcı ilaçlarla kombine tedaviler planlanabilir. Tedavi yöntemi her hasta için siğillerin özelliklerine göre bireysel olarak belirlenmelidir.
Birçok hasta Trikloroasetik Asidi “asit olduğu için virüsü yaktığını” düşünmektedir. Aslında bu doğru değildir. TCA’nın etkisi HPV virüsünü dolaşımdan temizlemek değildir. Tedavi yalnızca görülen siğil dokusunu ortadan kaldırır. Bu nedenle tedavi başarılı olsa bile HPV enfeksiyonunun takibi devam etmelidir. Özellikle rahim ağzında HPV enfeksiyonu bulunan kadınlarda smear ve HPV testlerinin önerilen aralıklarla yapılması büyük önem taşır.
Önemli nokta: Trikloroasetik Asit, HPV’nin neden olduğu siğilleri kimyasal olarak ortadan kaldıran etkili ve özellikle gebelikte de kullanılabilen bir tedavi seçeneğidir. Ancak virüsü tamamen yok etmez; tedavinin amacı mevcut lezyonları güvenli şekilde temizlemektir.
Sinekateşiler (Yeşil Çay Ekstresi)
Sinekateşin, yeşil çay yapraklarından elde edilen doğal polifenollerden oluşan ve dış genital ile perianal siğillerin tedavisinde kullanılan bir topikal ilaçtır. Bitkisel kökenli olması nedeniyle birçok hastanın ilgisini çekse de, etkisi yalnızca “doğal” olmasına bağlı değildir. Klinik çalışmalarla etkinliği gösterilmiş, standart dozlarda üretilen ve reçete edilen bir tedavi seçeneğidir. Özellikle bağışıklık sistemi normal olan erişkinlerde dış genital siğillerin tedavisinde kullanılmaktadır.
Sinekateşinin etki mekanizması oldukça karmaşıktır. İçeriğinde bulunan kateşinler, özellikle epigallokateşin gallat (EGCG), HPV ile enfekte hücrelerde apoptoz olarak adlandırılan programlı hücre ölümünü uyarır. Bunun yanında iltihabi yanıtı düzenleyen sitokinlerin salınımını artırır, bağışıklık sisteminin enfekte hücreleri tanımasını kolaylaştırır ve HPV’nin çoğalması için gerekli bazı hücresel süreçleri baskılar. Bu nedenle sinekateşin hem doğrudan enfekte hücreler üzerinde etkili olur hem de bağışıklık sisteminin HPV ile mücadelesine katkı sağlar.
Klinik çalışmalarda sinekateşin kullanan hastaların yaklaşık %54 ila %65’inde genital siğiller tamamen kaybolmuştur. En dikkat çekici özelliklerinden biri ise tedavi tamamlandıktan sonraki tekrarlama oranlarının diğer birçok topikal tedaviye göre daha düşük bulunmasıdır. Bazı çalışmalarda nüks oranı %6–12 arasında bildirilmiştir. Bu nedenle özellikle tekrarlayan dış genital siğilleri olan bazı hastalarda değerli bir seçenek olarak kabul edilmektedir.
İlaç genellikle günde üç kez doğrudan siğillerin üzerine uygulanır. Tedavi süresi hastanın verdiği yanıta göre değişmekle birlikte 16 haftaya kadar devam edebilir. Çoğu hastada ilk belirgin düzelme üçüncü haftadan sonra başlar ve tedavinin etkisi dördüncü ile altıncı haftalarda daha belirgin hale gelir. Bu nedenle hastaların tedaviyi erken dönemde bırakmaması önemlidir.
Tedavi sırasında uygulama bölgesinde kızarıklık, yanma, kaşıntı, ağrı, sertlik, yüzeysel erozyon veya küçük ülserler görülebilir. Bu yan etkiler oldukça sık ortaya çıkmasına rağmen çoğu hafif veya orta şiddettedir ve tedavinin kesilmesini gerektirmez. Klinik çalışmalarda hastaların önemli bir kısmında lokal reaksiyon gelişmesine rağmen tedaviyi bırakma oranı oldukça düşük bulunmuştur.
Her ne kadar bitkisel kökenli olsa da sinekateşin her hasta için uygun değildir. İlacın yalnızca dış genital ve perianal siğillerde kullanılması önerilmektedir. Vajina, rahim ağzı, üretra veya anüs içindeki lezyonlarda rutin olarak kullanılmaz. Ayrıca bağışıklık sistemi ciddi şekilde baskılanmış hastalarda etkinliği yeterince gösterilmemiştir. Bu nedenle tedavi kararı mutlaka hekim değerlendirmesinden sonra verilmelidir.
Toplumda sık karşılaşılan yanlış inanışlardan biri, yeşil çay tüketmenin veya bitkisel ürünler kullanmanın HPV enfeksiyonunu tedavi edeceğidir. Oysa sinekateşin tedavisinde kullanılan madde, standartlaştırılmış farmasötik bir preparattır. Günlük yaşamda tüketilen yeşil çayın aynı etkiyi göstermesi mümkün değildir. Bu nedenle bitkisel ürünlerin kontrolsüz kullanımı yerine, etkinliği bilimsel çalışmalarla gösterilmiş ilaçların tercih edilmesi gerekir.
Sinekateşinin önemli avantajlarından biri düşük nüks oranı olsa da, bu ilaç da HPV virüsünü tamamen ortadan kaldırmaz. Tedavinin amacı mevcut siğilleri temizlemek ve bağışıklık sisteminin enfekte hücreleri daha etkili şekilde ortadan kaldırmasına yardımcı olmaktır. Bu nedenle tedavi tamamlandıktan sonra da hastaların doktor kontrollerini sürdürmesi ve kadınlarda önerilen smear ile HPV taramalarını aksatmaması gerekir.
Önemli nokta: Sinekateşin, standartlaştırılmış yeşil çay ekstresi içeren, dış genital siğillerde etkili ve tekrarlama oranı nispeten düşük olan bir tedavi seçeneğidir. Ancak diğer tüm topikal ilaçlar gibi HPV virüsünü tamamen ortadan kaldırmaz; yalnızca HPV’nin neden olduğu lezyonların tedavisinde kullanılır.
Cidofovir
Cidofovir, HPV’nin neden olduğu dirençli siğillerde kullanılabilen antiviral ilaçlardan biridir. Günümüzde rutin HPV tedavisinde ilk tercih edilen ilaçlar arasında yer almaz. Daha çok standart tedavilere yanıt vermeyen, tekrarlayan veya bağışıklık sistemi baskılanmış hastalardaki dirençli olgularda değerlendirilen bir seçenektir. Bu nedenle Cidofovir tedavisi, yalnızca deneyimli hekimler tarafından uygun görülen hastalarda uygulanmalıdır.
Cidofovir, DNA polimeraz enzimini baskılayan bir antiviral ajandır. HPV ile enfekte hücrelerde DNA sentezini bozarak hücre çoğalmasını durdurur ve enfekte hücrelerin apoptoz adı verilen programlı hücre ölümüne gitmesine katkı sağlar. Böylece siğil dokusu zamanla küçülür ve kaybolabilir. İlacın HPV üzerindeki etkisinin temelinde, virüsün çoğalması için gerekli hücresel mekanizmaların baskılanması yer alır.
Cidofovir farklı uygulama şekillerine sahiptir. HPV tedavisinde en sık %1–3’lük topikal preparatlar veya lezyon içine enjeksiyon şeklinde kullanılmaktadır. Topikal tedavi genellikle günde bir ya da iki kez uygulanırken, intralezyonel tedavi çoğunlukla ayda bir kez yapılır. Hangi yöntemin seçileceği siğillerin yerleşim yerine, büyüklüğüne ve daha önce uygulanan tedavilere göre belirlenir.
Klinik çalışmalarda topikal Cidofovir ile tedavi edilen hastalarda tam iyileşme oranı yaklaşık %47 olarak bildirilmiştir. Buna karşılık dirençli olgularda uygulanan intralezyonel Cidofovir tedavisinde başarı oranlarının çok daha yüksek olduğu ve seçilmiş hasta gruplarında tam iyileşmenin %90’ın üzerine çıkabildiği gösterilmiştir. Ancak bu sonuçlar rutin genital siğil hastalarından çok, tedaviye dirençli olgulardan elde edilmiştir. Bu nedenle bu yüksek başarı oranlarını her HPV hastası için geçerli kabul etmek doğru değildir.
Cidofovir özellikle tedaviye dirençli genital siğiller, el ve ayak yerleşimli dirençli siğiller ile bazı özel HPV enfeksiyonlarında kullanılabilmektedir. Ayrıca çocuklarda görülen tekrarlayan solunum yolu papillomatozisinde de belirli merkezlerde uygulanmış olmakla birlikte, bu kullanım alanı özel deneyim gerektirir.
Tedavi sırasında topikal uygulamada en sık görülen yan etkiler uygulama bölgesinde ağrı, kaşıntı ve döküntüdür. Lezyon içine enjeksiyon uygulandığında ise yanma hissi, ağrı, kızarıklık ve sonrasında cilt renginde geçici koyulaşma gelişebilir. Sistemik Cidofovir kullanımında böbrek hasarı gibi ciddi yan etkiler görülebileceğinden, HPV tedavisinde damar yoluyla uygulanması tercih edilmez. Bu nedenle günümüzde kullanım daha çok lokal tedavi ile sınırlıdır.
Cidofovir güçlü bir antiviral ilaç olmasına rağmen her HPV hastasında kullanılmaz. İlacın maliyeti, olası yan etkileri ve rutin tedavilere göre daha sınırlı kullanım alanı nedeniyle genellikle ikinci veya üçüncü basamak tedavi seçenekleri arasında değerlendirilir. Öncelikle İmiquimod, Podofilotoksin, Trikloroasetik Asit veya diğer standart tedavilere yanıt alınamayan hastalarda düşünülür.
Toplumda bazen “antiviral ilaç kullanılırsa HPV tamamen temizlenir” şeklinde yanlış bir inanış bulunmaktadır. Oysa Cidofovir de dahil olmak üzere günümüzde kullanılan hiçbir antiviral ilacın HPV’yi vücuttan tamamen eradike ettiği gösterilememiştir. Tedavinin amacı mevcut lezyonları kontrol altına almak ve hastalığın neden olduğu belirtileri azaltmaktır. Bu nedenle tedavi sonrasında da düzenli takip önemini korumaktadır.
Önemli nokta: Cidofovir, standart tedavilere dirençli HPV lezyonlarında kullanılabilen güçlü bir antiviral ajandır. Ancak rutin genital siğil tedavisinde ilk seçenek değildir ve HPV virüsünü tamamen ortadan kaldıran bir ilaç olarak değerlendirilmemelidir.
İnterferon alfa
İnterferon-α, HPV enfeksiyonlarının tedavisinde araştırılmış ilk bağışıklık sistemi düzenleyici ilaçlardan biridir. Antiviral, bağışıklık sistemini uyarıcı ve hücre çoğalmasını baskılayıcı özelliklere sahip olmasına rağmen, günümüzde genital siğillerin rutin tedavisinde yaygın olarak kullanılmamaktadır. Bunun en önemli nedenleri; uygulama şeklinin zahmetli olması, maliyetinin yüksek olması ve diğer tedavilere göre daha fazla yan etkiye sahip olmasıdır. Bu nedenle İnterferon, günümüzde yalnızca seçilmiş ve tedaviye dirençli olgularda değerlendirilen bir seçenek olarak kabul edilmektedir.
İnterferon, bağışıklık sisteminde doğal olarak üretilen savunma proteinlerinin laboratuvar ortamında elde edilmiş şeklidir. HPV ile enfekte hücrelerde antiviral yanıtı güçlendirir, virüsün çoğalmasını baskılar ve bağışıklık hücrelerinin enfekte dokuyu tanımasını kolaylaştırır. Ayrıca hücre çoğalmasını azaltıcı etkisi sayesinde HPV’nin oluşturduğu lezyonların gerilemesine katkıda bulunabilir. Bu nedenle yalnızca antiviral değil, aynı zamanda immünomodülatör bir tedavi olarak da değerlendirilmektedir.
İnterferon farklı şekillerde uygulanabilir. Teorik olarak krem şeklinde topikal kullanımı mümkün olsa da, cildin dış tabakasını yeterince geçemediği için etkin bulunmamıştır. Bu nedenle topikal kullanım günümüzde önerilmemektedir. Klinik uygulamada daha çok lezyon içine enjeksiyon veya bazı özel durumlarda sistemik tedavi şeklinde uygulanmıştır. HPV tedavisinde en fazla deneyim, lezyon içine yapılan enjeksiyonlarla elde edilmiştir.
Klinik çalışmalarda intralezyonel İnterferon tedavisi ile hastaların yaklaşık %66’sında genital siğillerin tamamen kaybolduğu bildirilmiştir. Bazı araştırmalar, cerrahi tedavi veya Podofilotoksin gibi diğer yöntemlerle birlikte kullanıldığında başarının artabileceğini göstermektedir. Ayrıca İnterferon tedavisi alan hastalarda siğillerin tekrar etme oranının plasebo grubuna göre daha düşük olduğu bildirilmiştir. Ancak bu avantajlar, tedavinin maliyeti ve yan etkileri nedeniyle rutin kullanımını destekleyecek düzeyde görülmemektedir.
İnterferon tedavisinin en önemli dezavantajı yan etki profilidir. Lezyon içine enjeksiyon sonrasında uygulama bölgesinde ağrı gelişmesi sık görülür. Bunun yanında baş ağrısı, halsizlik, kas ağrıları ve hafif grip benzeri yakınmalar ortaya çıkabilir. Sistemik kullanımda ise ateş, kemik iliği baskılanması, kalp ritim bozuklukları ve bazı ciddi yan etkiler gelişebileceğinden, bu tedavi yalnızca çok özel durumlarda tercih edilmektedir.
Bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda İnterferon tedavisiyle ilgili çalışmalar yapılmış olsa da, elde edilen sonuçlar bu tedavinin tüm HPV hastalarında rutin olarak kullanılmasını desteklememektedir. Günümüzde İmiquimod, Trikloroasetik Asit veya cerrahi tedaviler gibi daha pratik ve daha güvenli seçeneklerin bulunması nedeniyle İnterferonun kullanım alanı oldukça sınırlanmıştır.
.
HPV Tedavisinde İntralezyonel İmmünoterapi
Bazı HPV lezyonları standart tedavilere rağmen tekrarlayabilir veya uzun süre iyileşmeyebilir. Özellikle dirençli siğillerde uygulanan alternatif yöntemlerden biri intralezyonel immünoterapi olarak adlandırılır.
Bu yöntemde amaç siğili doğrudan yok etmekten ziyade, bağışıklık sistemini HPV ile enfekte hücrelere karşı daha güçlü bir yanıt vermesi için uyarmaktır.
Tedavi sırasında lezyon içine belirli antijenler enjekte edilir. Kullanılabilen ajanlar arasında;
- Candida antijeni
- Kızamık-Kabakulak-Kızamıkçık (MMR) aşısı
- Bacillus Calmette-Guérin (BCG)
- Tüberkülin PPD
yer alabilir.
Bu ajanların bağışıklık sistemindeki bazı reseptörleri uyararak özellikle interferonlar başta olmak üzere çeşitli sitokinlerin salgılanmasını artırdığı düşünülmektedir. Böylece bağışıklık sistemi HPV ile enfekte hücreleri daha etkili şekilde tanıyabilir ve ortadan kaldırabilir.
İntralezyonel immünoterapi en çok tedaviye dirençli el ve ayak siğillerinde kullanılmaktadır. Genital siğillerde de uygulanabileceğine ilişkin çalışmalar bulunmakla birlikte, bu alandaki bilimsel veriler daha sınırlıdır.
Çalışmalarda kullanılan ajana göre tam iyileşme oranları değişkenlik göstermektedir. Bunun nedeni hasta grupları, uygulama şekli ve çalışma tasarımlarının birbirinden farklı olmasıdır. Bu nedenle hangi hastanın bu tedaviden fayda göreceği kişiye özel olarak değerlendirilmelidir.
Önemli: İntralezyonel immünoterapi rutin olarak her HPV enfeksiyonunda uygulanan bir tedavi değildir. Genellikle standart yöntemlerle düzelmeyen veya sık tekrarlayan lezyonlarda, uygun hastalarda değerlendirilen seçeneklerden biridir.
HPV Tedavisinde İntralezyonel D Vitamini
HPV Tedavisinde Geliştirilmekte Olan İlaçlar
HPV tedavisinde kullanılan mevcut ilaçlar daha çok virüsün neden olduğu lezyonları ortadan kaldırmayı hedefler. Buna karşılık günümüzde araştırmacılar, HPV’nin yaşam döngüsünü doğrudan durdurabilecek yeni ilaçlar geliştirmek için çalışmalar yürütmektedir.
Bu araştırmaların büyük bölümü henüz laboratuvar (in vitro) veya bilgisayar modelleme (in silico) aşamasındadır. Bu nedenle söz konusu ilaçlar henüz rutin klinik kullanımda değildir.
HPV’nin E1 Proteini Yeni Bir Tedavi Hedefi Olabilir
Araştırmaların önemli bir kısmı, HPV’nin çoğalması için gerekli olan E1 proteini üzerine odaklanmaktadır. E1, HPV’nin enzimatik aktivite gösteren az sayıdaki proteinlerinden biridir ve farklı HPV tipleri arasında oldukça benzer yapıya sahiptir. Bu özellikleri nedeniyle yeni antiviral ilaçların geliştirilmesi için umut verici bir hedef olarak kabul edilmektedir.
Bilgisayar destekli ilaç tarama çalışmalarında Cinalukast, Lobeglitazone ve Efatutazone adlı bazı ilaçların E1 proteinini hedefleyebilecek kimyasal özelliklere sahip olduğu gösterilmiştir. Ancak bu bulgular yalnızca erken dönem araştırmalara dayanmaktadır ve bu ilaçlar HPV tedavisinde kullanılmamaktadır.
HPV’nin Çoğalmasını Durdurmaya Yönelik Moleküller
Deneysel çalışmalarda bazı küçük moleküllerin, HPV’nin çoğalabilmesi için gerekli olan E1 ve E2 proteinleri arasındaki etkileşimi engelleyebildiği gösterilmiştir. Bu mekanizma sayesinde virüsün çoğalmasının durdurulabileceği düşünülmektedir.
Bunun yanında, PARP1 ve Tdp1 gibi hücresel enzimleri baskılayan bazı deneysel bileşiklerin de laboratuvar ortamında özellikle HPV 16 ve HPV 18’in çoğalmasını azaltabildiği bildirilmiştir.
Araştırılan bir diğer ilaç grubu ise pirrol-imidazol poliamidlerdir. Bu moleküllerin HPV’nin DNA çoğalmasını başlatan E1 ve E2 proteinlerini hedefleyerek virüsün replikasyonunu engelleyebileceği düşünülmektedir.
Önemli: Bu ilaçların tamamı henüz araştırma aşamasındadır. Günümüzde HPV enfeksiyonlarının standart tedavisinde kullanılmamaktadır ve güvenlilik ile etkinliklerinin klinik çalışmalarla doğrulanması gerekmektedir.
E5 Proteinini Hedefleyen Deneysel Tedaviler
HPV’ye yönelik yeni ilaç araştırmaları yalnızca E1 ve E2 proteinleri ile sınırlı değildir. Bilim insanları, virüsün hücre üzerindeki etkilerinde önemli rol oynayan E5 proteini üzerinde de çalışmalar yürütmektedir.
Laboratuvar ve bilgisayar modelleme çalışmalarında (in vitro ve in silico), alkillenmiş amino şeker olarak adlandırılan bazı deneysel moleküllerin E5 proteininin oluşturduğu iyon kanallarını engelleyebileceği gösterilmiştir.
Bunun yanı sıra bu moleküllerin, E5 proteini tarafından aktive edilen bazı hücresel metabolik yolları baskılayabildiği de bildirilmiştir. Böylece HPV ile enfekte hücrelerin kontrolsüz çoğalmasının azalabileceği ve hücrelerin daha normal bir olgunlaşma (diferansiyasyon) sürecine yönlendirilebileceği düşünülmektedir.
Ancak bu çalışmaların tamamı henüz laboratuvar ve deneysel araştırma aşamasındadır. E5 proteinini hedefleyen ilaçların insanlar üzerindeki etkinliği ve güvenliği henüz klinik çalışmalarla kanıtlanmamıştır. Bu nedenle günümüzde HPV enfeksiyonlarının rutin tedavisinde kullanılan onaylı E5 hedefli bir ilaç bulunmamaktadır.
E6 ve E7 Proteinlerini Hedefleyen Yeni Tedaviler
HPV’nin kansere yol açmasında en önemli rolü oynayan proteinler E6 ve E7 onkoproteinleridir. Bu nedenle günümüzde geliştirilen birçok yeni tedavi yaklaşımı, bu iki proteinin üretimini veya etkisini durdurmayı hedeflemektedir.
Araştırmaların bir kısmında, küçük girişimci RNA (siRNA) ve antisens deoksinükleotidler kullanılarak E6 ve E7 proteinlerinin üretilmesi engellenmeye çalışılmaktadır. Amaç, virüsün kanser gelişimine katkıda bulunan bu proteinleri daha oluşmadan baskılamaktır.
Diğer araştırmalar ise E6 ve E7 proteinleri üretildikten sonra etkilerini ortadan kaldırmayı hedeflemektedir. Bunun için;
- ribozimler,
- E6 proteinine bağlanan antikor benzeri moleküller (intrabody),
- flavonoid türevleri,
- çeşitli peptitler,
- küçük moleküllü deneysel ilaçlar
gibi farklı yaklaşımlar üzerinde çalışmalar sürdürülmektedir.
Son yıllarda yapılan bilgisayar destekli ilaç geliştirme çalışmalarında (Structure-Based Virtual Screening, SBVS), HPV 18’in E7 proteini ile insan hücresindeki PTPN14 adlı proteinin etkileşimini engelleyebilecek küçük moleküller de tanımlanmıştır.
Normalde HPV’nin E7 proteini PTPN14’ün parçalanmasına neden olur. Deneysel olarak geliştirilen bu moleküller, PTPN14’ün korunmasını sağlayarak hücre çoğalmasını destekleyen YAP (Yes-associated protein) sinyal yolunun baskılanmasına yardımcı olabilir. Böylece HPV ile ilişkili kanser hücrelerinin çoğalmasının yavaşlatılması hedeflenmektedir.
Önemli: E6 ve E7 proteinlerini hedefleyen bu tedavilerin tamamı henüz araştırma aşamasındadır. Bugün için klinik uygulamada rutin olarak kullanılan onaylı bir E6 veya E7 inhibitörü bulunmamaktadır. Ancak bu çalışmalar, gelecekte HPV enfeksiyonları ve HPV ilişkili kanserlerin tedavisinde daha hedefe yönelik ilaçların geliştirilmesine önemli katkı sağlayabilir.
L1 Proteinini Hedefleyen İlaçlar
Araştırmacılar, HPV’nin hücreye girişini engelleyebilecek yeni tedaviler üzerinde de çalışmaktadır. Bu yaklaşımların temel amacı, virüsün hücre içine girmesini önleyerek enfeksiyonun başlamasını engellemektir.
Deneysel çalışmalarda dikkat çeken moleküllerden biri, 3-hidroksiftalik anhidrit (3HP) ile modifiye edilmiş sığır β-laktoglobulini (3HP-β-LG) adlı proteindir.
Laboratuvar ortamında yapılan araştırmalarda bu proteinin, HPV’nin dış yüzeyini oluşturan L1 proteinine güçlü şekilde bağlandığı ve virüsün hücreye girişini etkili biçimde engelleyebildiği gösterilmiştir. Bu nedenle gelecekte HPV enfeksiyonlarının lokal (topikal) tedavisinde kullanılabilecek aday moleküllerden biri olarak değerlendirilmektedir.
Bir diğer deneysel yaklaşım ise fonksiyonelleştirilmemiş altın nanopartiküller (non-functionalized gold nanoparticles, nfGNPs) üzerine odaklanmaktadır. Laboratuvar çalışmalarında bu nanopartiküllerin, özellikle HPV 16’nın L1 proteinini hedefleyerek virüs benzeri partiküllerin hücrelere girişini belirgin şekilde azaltabildiği bildirilmiştir.
Önemli: Bu tedavi yaklaşımlarının tamamı henüz laboratuvar araştırmaları aşamasındadır. İnsanlarda etkinlik ve güvenlilikleri kanıtlanmadığı için günümüzde HPV enfeksiyonlarının rutin tedavisinde kullanılmamaktadır. Ancak virüsün hücreye girişini engellemeyi hedefleyen bu yöntemler, gelecekte geliştirilebilecek yeni antiviral tedaviler açısından umut verici araştırma alanları arasında yer almaktadır.
Virüsün Hücre İçine Girişini Engellemeyi Hedefleyen Deneysel Tedaviler
HPV tedavisinde geliştirilen yeni yaklaşımların bir kısmı, virüs hücreye girdikten sonra değil, hücre içine giriş sürecini durdurmayı amaçlamaktadır.
Bu alandaki dikkat çekici çalışmalardan biri, P16/16 adı verilen deneysel bir peptit üzerinedir. Bu peptit 29 amino asitten oluşur ve iki önemli bölge içerir. Bunlardan biri peptidin hücre içine girmesini sağlarken, diğeri HPV’nin hücre içinde taşınmasında görev alan retromer adlı proteine bağlanır.
Normalde HPV, hücreye girdikten sonra retromer sistemi sayesinde Golgi aygıtını kullanarak çekirdeğe ulaşır ve enfeksiyonunu sürdürür. P16/16 peptidinin ise HPV’nin L2 proteini ile retromer arasındaki etkileşimi bozarak bu taşınma sürecini engellediği gösterilmiştir. Böylece virüsün çekirdeğe ulaşması ve enfeksiyonunu devam ettirmesi önlenebilir.
Araştırılan bir diğer aday molekül ise protamin sülfattır. Laboratuvar ve hayvan çalışmalarında protamin sülfatın, hücre yüzeyindeki heparan sülfata bağlanarak HPV’nin hücreye tutunmasını ve hücre içine girişini engelleyebileceği gösterilmiştir.
Bu bulguların ardından protamin sülfatın insanlar üzerindeki etkinliğini değerlendirecek klinik çalışmaların başlatılması planlanmaktadır.
HPV Tedavisinde Güncel Durum ve Gelecek
HPV enfeksiyonları ve HPV ile ilişkili hastalıklar konusunda son yıllarda önemli bilimsel gelişmeler yaşanmıştır. Ancak günümüzde kullanılan tedavilerin büyük bölümü virüsü doğrudan ortadan kaldırmak yerine, HPV’nin neden olduğu lezyonları tedavi etmeyi amaçlamaktadır.
Bugün uygulanan tedaviler temel olarak iki grupta toplanmaktadır:
- Cerrahi yöntemler (LEEP, eksizyon, ablasyon ve diğer girişimler)
- Topikal veya lezyon içine uygulanan ilaçlar
Bu ilaçların bir kısmı HPV ile enfekte hücrelerin çoğalmasını durdururken (örneğin podofilotoksin, bleomisin, 5-florourasil ve sidofovir), bazıları ise bağışıklık sistemini uyararak vücudun virüsle mücadele etmesini destekler (örneğin imikimod ve intralezyonel immünoterapi). Sinekateşinler ve D vitamini gibi bazı tedaviler ise hem bağışıklık sistemini destekleyebilir hem de enfekte hücrelerin çoğalmasını baskılayabilir.
Tedavi Edici HPV Aşıları Umut Vaat Ediyor
Koruyucu HPV aşılarından farklı olarak geliştirilen terapötik (tedavi edici) HPV aşıları, mevcut HPV enfeksiyonlarını ve HPV’ye bağlı hücresel değişiklikleri tedavi etmeyi amaçlamaktadır.
Bu alanda geliştirilen bazı aşı adayları ileri faz klinik çalışmalara ulaşmış olup, gelecekte uygun hastalarda yeni tedavi seçenekleri sunmaları beklenmektedir.
Koruyucu HPV Aşılarının Etkinliği Kanıtlanmıştır
Bugün elimizde bulunan koruyucu HPV aşılarının etkinliği bilimsel olarak güçlü şekilde gösterilmiştir.
Bu aşılar, en sık kansere neden olan HPV tiplerine karşı yüksek koruma sağlar. Ayrıca yapılan çalışmalar, CIN nedeniyle tedavi edilen kadınlarda HPV aşısının hastalığın tekrar etme riskini de azaltabildiğini göstermektedir.
HPV’ye bağlı kanserlerin azaltılabilmesi için aşılama oranlarının artırılması ve toplumun aşının etkinliği ile güvenliği konusunda doğru şekilde bilgilendirilmesi büyük önem taşımaktadır.
HPV'yi Doğrudan Yok Eden Bir İlaç Henüz Yok
Bilim insanları HPV’nin çoğalmasını durdurabilecek birçok yeni ilaç üzerinde çalışmaktadır. Özellikle virüsün E1, E2, E5, E6, E7, L1 ve L2 proteinlerini hedefleyen çok sayıda deneysel tedavi geliştirilmektedir.
Ancak bu çalışmaların büyük çoğunluğu henüz laboratuvar veya erken araştırma aşamasındadır. Bu nedenle HPV’nin çoğalmasını doğrudan durduran, rutin klinik kullanımda onaylanmış bir antiviral ilaç bugün için bulunmamaktadır.
Gelecekte Daha Hedefe Yönelik Tedaviler Bekleniyor
HPV’nin hücreleri nasıl enfekte ettiği ve kansere nasıl yol açtığı her geçen yıl daha iyi anlaşılmaktadır. Bu bilgiler sayesinde gelecekte virüsü doğrudan hedefleyen, daha etkili ve daha seçici tedavilerin geliştirilmesi beklenmektedir.
Bugün için HPV’ye bağlı kanser öncüsü lezyonların, HPV ilişkili kanserlerin ve tekrarlayan iyi huylu lezyonların tedavisi hâlâ önemli bir klinik sorun olmaya devam etmektedir. Gelecekte bağışıklık sistemini güçlendiren tedavilerin, mevcut yöntemlerle birlikte kullanılması tedavi başarısını daha da artırabilir.
Sigara HPV'nin Kalıcı Olmasını Kolaylaştırabilir
HPV enfeksiyonu olan her kadında kanser öncüsü lezyon gelişmez. Ancak bazı faktörler enfeksiyonun kalıcı hale gelmesine ve hücresel değişikliklerin ilerlemesine katkıda bulunabilir. Sigara bunlardan biridir.
Araştırmada aktif sigara kullanan kadınlarda yüksek dereceli servikal intraepitelyal neoplazi (CIN 2 ve CIN 3) görülme olasılığı, sigara kullanmayan kadınlara göre anlamlı olarak daha yüksektir. Ayrıca sigara içme süresi arttıkça yüksek dereceli lezyon görülme eğilimi de artmıştır
Yüksek Riskli HPV Tipleri ile Sigara Birlikte Daha Zararlı Olabilir
Sigara ve yüksek riskli HPV tipleri de CIN 2 ve CIN 3 için önemli bir risk faktörü olarak bulunmuştur.
Dikkat çekici olarak, yüksek riskli HPV tipleri sigara kullanan kadınlarda daha sık saptanmıştır. Araştırmacılar bu nedenle sigara ile yüksek riskli HPV’nin birlikte bulunmasının servikal kanser gelişiminde birbirini güçlendiren (sinerjik) bir etki oluşturabileceğini belirtmektedir
Sigara Neden Riski Artırıyor?
Sigara dumanındaki bazı kimyasallar serviks dokusuna ulaşabilir ve burada bağışıklık sisteminin HPV ile mücadele kapasitesini azaltabilir. Bunun sonucunda HPV enfeksiyonu daha uzun süre devam edebilir ve hücresel değişikliklerin ilerleme olasılığı artabilir.
Önemli: Sigara içmek tek başına rahim ağzı kanserine neden olmaz. Ancak yüksek riskli HPV enfeksiyonu bulunan kişilerde hastalığın ilerleme riskini artırabilen, değiştirilebilir önemli bir risk faktörüdür. HPV pozitif bireylerde sigaranın bırakılması hem genel sağlık hem de servikal hastalıkların seyri açısından önerilmektedir.
AHCC (Active Hexose Correlated Compound) HPV Tedavisinde Etkili mi
HPV enfeksiyonlarının ve genital siğillerin tedavisinde bağışıklık sistemini destekleyen yeni yaklaşımlar üzerinde yoğun araştırmalar yapılmaktadır. Bu yöntemlerden biri de AHCC (Active Hexose Correlated Compound) adlı standartlaştırılmış doğal bir besin takviyesidir.
AHCC, Japonya’da geliştirilen ve mantar miselyumundan elde edilen α-glukan açısından zengin bir ekstrakttır. Yapılan çalışmalar, bağışıklık sistemini düzenleyebileceğini ve özellikle antiviral bağışıklık yanıtında rol oynayan interferon-beta (IFN-β) düzeylerini etkileyebileceğini göstermektedir. Bu nedenle AHCC’nin özellikle kalıcı HPV enfeksiyonları ve genital siğillerde destekleyici tedavi olarak kullanılabilirliği araştırılmaktadır.
Bilimsel Veriler Ne Söylüyor?
Daha önce yayımlanan faz II klinik çalışmalar da AHCC’nin bazı hastalarda kalıcı yüksek riskli HPV enfeksiyonunun temizlenmesine katkı sağlayabileceğini bildirmiştir. Bununla birlikte mevcut kanıtlar henüz sınırlıdır ve daha büyük klinik çalışmalara ihtiyaç vardır.
AHCC Kullanılmalı mı?
Günümüzde AHCC’nin HPV enfeksiyonunu kesin olarak tedavi ettiği kanıtlanmış değildir. Bu nedenle standart tedavilerin yerine kullanılmamalıdır.
Bununla birlikte, uygun hastalarda ve hekim değerlendirmesi sonrasında destekleyici bir besin takviyesi olarak düşünülebilir. Özellikle genital siğillerde veya kalıcı HPV enfeksiyonlarında olası yararını değerlendiren bilimsel çalışmalar devam etmektedir.
Benim yaklaşımım: Kendi araştırmamızın ve mevcut literatürün ışığında AHCC’yi, HPV’yi ortadan kaldırdığı kanıtlanmış bir tedavi olarak değil; seçilmiş hastalarda değerlendirilebilecek destekleyici bir seçenek olarak görüyorum. Bu konuda daha güçlü önerilerde bulunabilmek için uzun dönemli, randomize klinik çalışmaların sonuçlarını beklemek gerekmektedir.
AHCC’nin Genital Siğil Tekrarı Üzerindeki Etkisini Araştırdık
Genital siğil nedeniyle koterizasyon uygulanan 133 hastayı değerlendirdiğimiz çalışmamızda, AHCC kullanımının siğillerin tekrar etme oranını anlamlı olarak azaltmadığını; ancak tekrar gelişen lezyonların sayısı ve çapının AHCC kullanan hastalarda daha düşük olduğunu gösterdik.
Çalışmamız 2025 yılında uluslararası hakemli Medicina dergisinde yayımlanmıştır. AHCC’yi HPV’yi kesin olarak ortadan kaldıran bir tedavi olarak değil, uygun hastalarda standart tedavilere ek olarak değerlendirilebilecek destekleyici bir seçenek olarak görüyoruz.
Çalışmanın Tam Metnini İnceleyinBağlantı, makalenin PubMed Central üzerindeki ücretsiz tam metnine yönlendirir.
HPV Tedavisinde Hasta Eğitimi
Yaşam Tarzı HPV Tedavisini Etkiler mi?
HPV enfeksiyonunun gelişiminde ve vücuttan temizlenmesinde yalnızca virüsün tipi değil, bağışıklık sistemi ve yaşam tarzı da önemli rol oynayabilir.
Son yıllarda yapılan araştırmalar; düzenli fiziksel aktivite, dengeli beslenme, ideal vücut ağırlığının korunması ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının bağışıklık sistemini destekleyerek HPV enfeksiyonunun seyri üzerinde etkili olabileceğini düşündürmektedir.
Çin’de gerçekleştirilen ve 495 kadının değerlendirildiği bir çalışmada, yaşam tarzı alışkanlıkları ile HPV enfeksiyonu arasındaki ilişki araştırılmıştır.
Araştırmanın sonuçlarına göre;
- Fiziksel olarak daha az aktif olan kadınlarda HPV enfeksiyonu daha sık görüldü.
- Dengesiz beslenme alışkanlıkları HPV enfeksiyonu ile anlamlı şekilde ilişkili bulundu.
- Buna karşılık uyku kalitesi, depresyon ve anksiyete ile HPV enfeksiyonu arasında anlamlı bir ilişki gösterilemedi.
- Birden fazla HPV tipi taşıyan kadınlarda beslenme dengesizliği daha belirgindi.
Araştırmacılar, düzenli egzersiz yapmanın ve sağlıklı beslenmenin HPV enfeksiyonu riskini azaltmaya katkıda bulunabileceğini belirtmektedir.
Egzersiz HPV'yi Tedavi Eder mi?
Bugün için HPV enfeksiyonunu egzersizle tedavi etmek mümkün değildir. Ancak düzenli fiziksel aktivite;
- bağışıklık sisteminin daha sağlıklı çalışmasına katkıda bulunabilir,
- genel sağlık durumunu iyileştirebilir,
- HPV ile mücadelede vücudun doğal savunma mekanizmalarını destekleyebilir.
Benzer şekilde sağlıklı beslenme de tek başına HPV’yi ortadan kaldırmaz. Ancak sebze, meyve, tam tahıllar ve yeterli protein içeren dengeli bir beslenme düzeni bağışıklık sisteminin normal işlevlerini destekleyen önemli yaşam tarzı alışkanlıklarından biridir.
Klinik önerimiz: HPV enfeksiyonu olan hastalarımıza sigaranın bırakılmasını, düzenli fiziksel aktiviteyi, dengeli beslenmeyi, ideal kilonun korunmasını ve düzenli kontrollerin aksatılmamasını öneriyoruz. Bunlar HPV’yi doğrudan tedavi eden yöntemler değildir; ancak genel sağlığı destekleyen ve bağışıklık sisteminin daha etkin çalışmasına katkı sağlayabilecek yaşam tarzı değişiklikleridir.
HPV Tedavisinde İnosin Pranobex
nosine pranobex (IP), yaklaşık 50 yıldır kullanılan ve bağışıklık sistemini düzenleyici etkileri olduğu düşünülen antiviral bir immünomodülatördür. Bazı ülkelerde Isoprinosine® veya Methisoprinol® gibi ticari isimlerle kullanılmaktadır.
HPV enfeksiyonunda doğrudan virüsü hedefleyen bir ilaç bulunmadığından, bağışıklık sistemini güçlendirmeyi amaçlayan tedaviler uzun yıllardır araştırılmaktadır. İnosine pranobex de bu amaçla incelenen ilaçlardan biridir.
Etki Mekanizması
Laboratuvar ve klinik çalışmalar, inosine pranobexin;
- T lenfosit aktivitesini artırabileceğini,
- Doğal öldürücü (NK) hücrelerin etkinliğini destekleyebileceğini,
- İnterlökin-2 (IL-2) ve interferon-gamma (IFN-γ) gibi antiviral sitokinlerin üretimini artırabileceğini,
- HPV ile enfekte hücrelere karşı bağışıklık yanıtını güçlendirebileceğini
göstermektedir. Bu etkiler sayesinde vücudun HPV enfeksiyonunu temizleme kapasitesini destekleyebileceği düşünülmektedir.
Bilimsel Çalışmalar Ne Gösteriyor?
Bu konuda yayımlanan çalışmaların bir kısmında;
- genital siğillerde standart tedaviye eklendiğinde nüks oranlarının azaldığı,
- CIN 1 gibi düşük dereceli lezyonlarda HPV temizlenme oranlarının arttığı,
- LEEP veya konizasyon sonrasında HPV’nin daha hızlı temizlenebildiği
bildirilmiştir. Ancak çalışmaların çoğu küçük hasta gruplarında yapılmış olup yöntemleri birbirinden farklıdır.
Günümüzde Rutin Olarak Öneriliyor mu?
Mevcut uluslararası kılavuzlarda inosine pranobex, HPV enfeksiyonu veya servikal HPV pozitifliği için rutin olarak önerilen standart bir tedavi değildir.
Bunun temel nedenleri:
- büyük randomize kontrollü çalışmaların yetersiz olması,
- mevcut çalışmaların heterojen olması,
- uzun dönem etkinlik verilerinin sınırlı olmasıdır.
Benim Değerlendirmem
İnosine pranobex, bağışıklık sistemini destekleyerek HPV enfeksiyonunun temizlenmesine katkı sağlayabilecek umut verici immünomodülatörlerden biridir. Ancak bugün için etkinliğini kesin olarak kanıtlayan yüksek kalitede bilimsel veri bulunmamaktadır.
Bu nedenle, HPV enfeksiyonunun rutin tedavisinde standart bir seçenek olarak kabul edilmemektedir. Gelecekte yapılacak büyük, çok merkezli randomize klinik çalışmalar ilacın gerçek yerini daha net ortaya koyacaktır.
HPV Tedavisi Hakkında Sık Sorulan Sorular
HPV'yi tamamen tedavi eden bir ilaç var mı?
Hayır. Günümüzde HPV virüsünü vücuttan tamamen ortadan kaldırdığı bilimsel olarak kanıtlanmış bir ilaç bulunmamaktadır. Mevcut tedaviler, HPV'nin neden olduğu genital siğilleri ve hücresel değişiklikleri tedavi etmeyi amaçlar.
HPV tedavisinde en etkili ilaç hangisidir?
Her hasta için tek bir en etkili ilaç yoktur. Tedavi; lezyonun yeri, büyüklüğü, sayısı, bağışıklık sistemi, gebelik durumu ve daha önce uygulanan tedavilere göre kişiye özel planlanır.
HPV tedavisinde kullanılan kremler virüsü yok eder mi?
Hayır. İmiquimod ve podofilotoksin gibi kremler HPV virüsünü tamamen ortadan kaldırmaz. Bu ilaçlar bağışıklık sistemini uyarır veya HPV ile enfekte hücreleri yok ederek siğillerin tedavisine yardımcı olur.
Genital siğiller için hangi ilaçlar kullanılabilir?
Genital siğillerde imiquimod, podofilotoksin, sinekateşinler ve hekim tarafından uygulanan trikloroasetik asit (TCA) gibi tedaviler kullanılabilir. Uygun yöntem hastanın klinik durumuna göre belirlenir.
İmiquimod krem ne kadar etkilidir?
Klinik çalışmalarda imiquimod kullanan hastaların yaklaşık %30-70'inde genital siğiller tamamen kaybolmuştur. Ancak HPV vücutta kalabileceği için bazı hastalarda yeni siğiller gelişebilir.
Podofilotoksin gebelikte kullanılabilir mi?
Hayır. Podofilotoksin gebelikte önerilmez. Gebe hastalarda gerekli durumlarda trikloroasetik asit (TCA) gibi alternatif tedavi yöntemleri tercih edilir.
Trikloroasetik asit (TCA) gebelikte kullanılabilir mi?
Evet. Trikloroasetik asit, deneyimli bir hekim tarafından uygulandığında gebelikte kullanılabilen genital siğil tedavilerinden biridir.
5-Fluorourasil HPV tedavisinde ne zaman kullanılır?
5-Fluorourasil ilk basamak tedavi değildir. Daha çok standart tedavilere yanıt vermeyen veya dirençli HPV lezyonlarında deneyimli hekimler tarafından değerlendirilebilir.
AHCC HPV tedavisinde gerçekten etkili midir?
AHCC ile ilgili çalışmalar umut verici olsa da mevcut bilimsel kanıtlar henüz sınırlıdır. Bu nedenle standart tedavilerin yerine değil, uygun hastalarda destekleyici bir seçenek olarak değerlendirilebilir.
İnosin pranobex HPV tedavisinde öneriliyor mu?
İnosin pranobex bağışıklık sistemini destekleyebilecek bir immünomodülatördür. Ancak güncel uluslararası kılavuzlarda HPV enfeksiyonu için rutin standart tedavi olarak önerilmemektedir.
HPV tedavisinden sonra siğiller tekrar eder mi?
Evet. Tedaviyle mevcut siğiller tamamen kaybolsa bile HPV'nin sessiz kalan hücrelerden yeniden aktifleşmesi nedeniyle bazı hastalarda yeni siğiller gelişebilir.
HPV tedavisi virüsü tamamen ortadan kaldırır mı?
Hayır. Günümüzde uygulanan ilaçlar ve cerrahi yöntemler HPV'nin neden olduğu lezyonları tedavi eder. Virüsün tamamen temizlenmesi çoğu zaman bağışıklık sistemi sayesinde gerçekleşir.
HPV için geliştirilen yeni ilaçlar var mı?
Evet. HPV'nin E1, E2, E5, E6, E7 ve L1 proteinlerini hedefleyen yeni ilaçlar ile tedavi edici HPV aşıları üzerinde çalışmalar sürmektedir. Ancak bunların büyük bölümü henüz araştırma aşamasındadır.
HPV tedavisinde bağışıklık sistemini güçlendirmek önemli midir?
Evet. Sigaranın bırakılması, düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve ideal kilonun korunması bağışıklık sistemini destekleyebilir. Ancak bunlar HPV'yi doğrudan tedavi eden yöntemler değildir.
HPV tedavisi sonrasında HPV testi ne zaman yapılmalıdır?
Kontrol zamanı uygulanan tedaviye ve hastalığın türüne göre değişir. Rahim ağzı lezyonları nedeniyle tedavi edilen hastalarda takip genellikle HPV testi ve gerekirse smear ile yapılır.
📲 HPV Tedavisi Hakkında Sorularınızı Birlikte Değerlendirelim
HPV enfeksiyonu her zaman tedavi gerektirmez. Ancak genital siğil, CIN lezyonları veya HPV'ye bağlı diğer hastalıklarda doğru tedavi yönteminin belirlenmesi önemlidir. Muayene, HPV testi, smear ve gerekiyorsa kolposkopi bulgularınız birlikte değerlendirilerek size en uygun takip veya tedavi planı oluşturulabilir. Sorularınızı yanıtlamak veya randevu oluşturmak için benimle WhatsApp üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
💬 WhatsApp ile İletişime Geç