Jinekolojik Onkoloji Uzmanı

Jinekolojik Onkoloji Nedir?

Jinekolojik onkoloji, kadın üreme sisteminden kaynaklanan kanserlerin ve bazı kanser öncüsü hastalıkların tanı, cerrahi tedavi ve takibiyle ilgilenen uzmanlık alanıdır. Türkiye'de Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi, Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanlığının ardından ayrıca yan dal uzmanlık eğitimi alınan bir alandır.

Jinekolojik onkolojinin temel hastalık grupları rahim kanseri, yumurtalık kanseri, rahim ağzı kanseri, vulva kanseri, vajina kanseri, fallop tüpü kanseri ve primer periton kanserleridir.

Bunun yanında CIN 2 ve CIN 3 gibi rahim ağzı kanseri öncüsü lezyonlar, gestasyonel trofoblastik hastalıklar ve daha önce tedavi edilmiş jinekolojik kanserlerin tekrarlaması da bu uzmanlık alanı içerisinde değerlendirilebilir.

Jinekolojik kanserlerde doğru tedavi yalnızca “ameliyat olmak” anlamına gelmez. Kanserin histolojik tipi, moleküler özellikleri, evresi, yayılım şekli, hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve doğurganlığını koruma isteği birlikte değerlendirilmelidir.

Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Kimdir?

Jinekolojik onkoloji uzmanı, Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanlığından sonra jinekolojik kanserlerin tanısı, cerrahi tedavisi ve takibi konusunda ileri düzey uzmanlık eğitimi almış hekimdir.

Türkiye'de bu alanın resmi uzmanlık adı Jinekolojik Onkoloji Cerrahisidir. Bu nedenle “jinekolojik onkolog”, “jinekolog onkolog”, “kadın kanserleri uzmanı” ve “jinekolojik onkoloji uzmanı” ifadeleri günlük kullanımda aynı uzmanlık alanını tanımlamak amacıyla kullanılabilir.

Jinekolojik onkoloji cerrahisi yalnızca rahim veya yumurtalıkların çıkarıldığı ameliyatlardan oluşmaz. Özellikle ileri evre hastalıklarda pelvis, retroperitoneal alan, periton, bağırsak, diyafram ve üst karın anatomisinin ayrıntılı olarak bilinmesi gerekebilir.

Jinekolog Onkolog Kimdir?

Jinekolog onkolog veya jinekolojik onkolog, jinekolojik kanserlerin değerlendirilmesi ve özellikle cerrahi tedavisi konusunda uzmanlaşmış hekimi ifade etmek için kullanılan terimlerdir.

Jinekolog onkolog; rahim, yumurtalık, rahim ağzı, vulva ve vajina kanserlerinin ameliyatlarını planlayabilir, görüntüleme ve patoloji sonuçlarını değerlendirebilir, hastalığın evresini belirlemeye yönelik cerrahi işlemler gerçekleştirebilir ve ameliyat sonrasında gerekli ek tedavilerin planlanması için multidisipliner ekiple birlikte çalışabilir.

Jinekoloji Uzmanı ile Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Arasındaki Fark Nedir?

Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanları; gebelik, doğum, adet düzensizlikleri, miyomlar, yumurtalık kistleri, menopoz ve birçok genel jinekolojik hastalığın tanı ve tedavisini gerçekleştirir.

Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı ise Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanlığının ardından jinekolojik kanserlerin cerrahi yönetimi konusunda ek uzmanlık eğitimi almıştır.

Özellikle kanser şüphesi bulunan yumurtalık kitleleri, rahim veya rahim ağzı kanseri, vulvar ya da vajinal malignite şüphesi, ileri pelvik tümörler ve kompleks onkolojik cerrahi gerektirebilecek hastalarda jinekolojik onkoloji uzmanı değerlendirmesi önem kazanabilir.

Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Hangi Hastalıklara Bakar?

Jinekolojik onkoloji uzmanları kadın üreme sisteminin kötü huylu tümörleri, kanser şüphesi taşıyan bazı kitleler ve belirli kanser öncüsü lezyonların değerlendirilmesi ve cerrahi tedavisiyle ilgilenir.

Rahim Kanserinde Jinekolojik Onkoloji Uzmanının Rolü

Rahim kanseri, özellikle menopoz sonrası kanama ile belirti verebilen ve erken evrede saptandığında cerrahi tedavinin önemli rol oynadığı jinekolojik kanserlerden biridir.

Tedavi planında tümörün histolojik tipi, derecesi, miyometriuma invazyon derinliği, lenfovasküler alan invazyonu, lenf nodu riski ve günümüzde giderek daha fazla önem kazanan moleküler sınıflandırma birlikte değerlendirilir.

Birçok hastada cerrahinin temelini histerektomi oluşturur. Lenf nodlarının değerlendirilmesinde uygun hastalarda sentinel lenf nodu haritalaması uygulanabilir. Uygun vakalarda laparoskopik veya robotik minimal invaziv cerrahi tercih edilebilir.

Yumurtalık Kanserinde Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi

Yumurtalık kanseri ameliyatı jinekolojik onkolojinin en kapsamlı cerrahilerinden biri olabilir. Özellikle ileri evre hastalıkta amaç uygun hastalarda ameliyat sonunda gözle görülebilen tümör dokusunun bırakılmamasıdır.

Bu yaklaşım sitoredüktif cerrahi olarak adlandırılır. Hastalığın karın içerisindeki dağılımına göre omentektomi, peritonektomi, bağırsak rezeksiyonu, diyafram cerrahisi, splenektomi veya diğer üst abdominal cerrahi işlemler gerekebilir.

Bazı hastalarda doğrudan cerrahi yerine önce neoadjuvan kemoterapi uygulanması ve daha sonra interval sitoredüktif cerrahi yapılması daha uygun olabilir. Bu karar tam tümör rezeksiyonu olasılığı, hastanın genel durumu ve cerrahi risk birlikte değerlendirilerek verilir.

Rahim Ağzı Kanserinde Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi

Rahim ağzı kanseri ameliyatı hastalığın evresine, tümör boyutuna, lenf nodu durumuna ve hastanın çocuk sahibi olma isteğine göre değişir.

Çok erken evrede konizasyon yeterli olabilirken bazı hastalarda basit veya radikal histerektomi gerekebilir. Uygun genç hastalarda rahmin korunduğu fertilite koruyucu cerrahiler değerlendirilebilir.

Lokal olarak ileri evre rahim ağzı kanserlerinde ise cerrahiden ziyade radyoterapi ve eş zamanlı kemoterapi temel tedavi yaklaşımı olabilir.

Vulva Kanseri

Vulva kanseri, dış genital bölgeden kaynaklanan ve diğer jinekolojik kanserlere göre daha nadir görülen malignitelerden biridir. Tedavi planı tümörün büyüklüğü, yerleşimi, derinliği, çevre dokularla ilişkisi ve kasık lenf nodlarının durumu dikkate alınarak yapılır.

Cerrahi tedavide amaç mümkün olduğunca tümörü tamamen çıkarırken vulvar anatomiyi ve fonksiyonu korumaktır. Her hastada geniş radikal cerrahi gerekli değildir; uygun hastalarda daha sınırlı cerrahiler uygulanabilir.

Lenf nodu değerlendirmesi vulva kanserinin cerrahi tedavisinin önemli parçalarından biridir. Uygun erken evre hastalarda sentinel lenf nodu yaklaşımı, gereksiz geniş inguinal lenfadenektominin ve buna bağlı morbiditenin azaltılmasına yardımcı olabilir.

Vajina Kanseri

Vajina kanseri, nadir görülen jinekolojik malignitelerden biridir. Tedavi; tümörün vajinadaki yerleşimi, boyutu, rahim ağzı veya vulva ile ilişkisi, pelvik dokulara yayılımı ve lenf nodu durumuna göre planlanır.

Bazı hastalarda cerrahi tedavi değerlendirilebilirken, birçok hastada radyoterapi ve kemoradyoterapi önemli rol oynar. Bu nedenle vajina kanserinde tedavi planı cerrahi ve radyasyon onkolojisi ekiplerinin birlikte değerlendirmesini gerektirebilir.

Fallop Tüpü ve Primer Periton Kanserleri

Fallop tüpü kanserleri ve primer periton kanserleri biyolojik davranış, evreleme ve tedavi prensipleri açısından epitelyal yumurtalık kanserleriyle yakın ilişkilidir.

Tedavide cerrahi ve sistemik kemoterapi birlikte kullanılabilir. İleri evre hastalıkta cerrahi hedef, yumurtalık kanserinde olduğu gibi uygun hastalarda makroskopik görünür hastalığın mümkün olduğunca tamamen çıkarılmasıdır.

Gestasyonel Trofoblastik Hastalıklar

Gestasyonel trofoblastik hastalıklar gebelikle ilişkili plasental dokudan kaynaklanan farklı klinik tabloları kapsar. Mol hidatiformdan malign gestasyonel trofoblastik neoplazilere kadar farklı hastalıklar bu grup içinde yer alabilir.

Tanı ve takipte beta-hCG düzeyleri temel öneme sahiptir. Tedavi hastalığın tipine ve risk grubuna göre uterin boşaltım, kemoterapi veya seçilmiş durumlarda cerrahiyi içerebilir.

Nüks Jinekolojik Kanserler

Rahim, yumurtalık, rahim ağzı, vulva veya diğer jinekolojik kanserler ilk tedavi sonrasında tekrar edebilir. Buna nüks hastalık denir.

Nüks jinekolojik kanserlerde tedavi daha önce uygulanan cerrahi, kemoterapi ve radyoterapiye; hastalığın tekrar ettiği bölgeye; hastalıksız geçen süreye ve hastanın genel durumuna göre planlanır.

Seçilmiş hastalarda sekonder sitoredüktif cerrahi veya daha kompleks pelvik cerrahi seçenekleri değerlendirilebilirken, diğer hastalarda sistemik tedavi, radyoterapi veya bunların kombinasyonları daha uygun olabilir.

Ne Zaman Jinekolojik Onkoloji Uzmanına Başvurulmalıdır?

Her jinekolojik şikayet için doğrudan jinekolojik onkoloji uzmanına başvurmak gerekmez. Ancak aşağıdaki durumlarda jinekolojik onkoloji değerlendirmesi yararlı olabilir:

• Rahim biyopsisinde kanser veya kanser şüphesi saptanması
• Menopoz sonrası kanama ile birlikte rahim kanseri şüphesi bulunması
• Yumurtalıkta malignite açısından şüpheli kitle görülmesi
• Görüntüleme ve tümör belirteçlerinin birlikte kanser şüphesi oluşturması
• Rahim ağzı biyopsisinde invaziv kanser saptanması
• CIN 2 veya CIN 3 gibi yüksek dereceli servikal lezyonlar
• Vulva veya vajinada kanser şüphesi taşıyan lezyon görülmesi
• Daha önce tedavi edilen jinekolojik kanserin tekrarından şüphelenilmesi
• Kompleks pelvik veya abdominal cerrahi gerektirebilecek hastalık bulunması

Jinekolojik Kanserlerde Tanı Nasıl Konulur?

Tanı yöntemi şüphelenilen kanser türüne göre değişir. Hastanın öyküsü, jinekolojik muayene, görüntüleme yöntemleri, laboratuvar incelemeleri ve gerektiğinde doku biyopsisi birlikte kullanılır.

Transvajinal Ultrasonografi

Rahim, endometrium ve yumurtalıkların değerlendirilmesinde kullanılan temel görüntüleme yöntemlerinden biridir.

Endometrial Biyopsi ve Histeroskopi

Rahim kanseri şüphesinde endometriumdan doku örneği alınarak patolojik inceleme yapılabilir. Gereken hastalarda histeroskopi ile rahim içi doğrudan değerlendirilebilir ve hedefli biyopsi alınabilir.

HPV Testi, Smear ve Kolposkopi

Rahim ağzı kanseri taramasında HPV testi ve smear değerlendirmesi kullanılır. Anormal sonuçlarda kolposkopi ile rahim ağzı, vajina ve gerektiğinde vulva büyütülerek ayrıntılı olarak değerlendirilebilir.

LEEP ve Konizasyon

CIN 2 ve CIN 3 gibi yüksek dereceli rahim ağzı lezyonlarında LEEP veya konizasyon hem tanı hem de tedavi amacıyla kullanılabilir.

MR, BT ve PET/BT

Kanser tanısı konulduktan sonra hastalığın lokal veya uzak yayılımının değerlendirilmesinde kanserin türüne göre MR, bilgisayarlı tomografi veya PET/BT kullanılabilir.

CA-125 ve Diğer Tümör Belirteçleri

CA-125 bazı yumurtalık tümörlerinin değerlendirilmesi ve takibinde yardımcı olabilir. Ancak tek başına yüksek CA-125 değeri yumurtalık kanseri tanısı koydurmaz.

Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Hangi Ameliyatları Yapar?

Cerrahinin kapsamı kanserin türüne, evresine ve anatomik yayılımına göre değişir. Jinekolojik onkoloji cerrahisinde uygulanabilen işlemler arasında:

• Total histerektomi
• Radikal histerektomi
• Radikal trakelektomi
• Pelvik lenf nodu cerrahisi
• Paraaortik lenf nodu cerrahisi
• Sentinel lenf nodu haritalaması
• Yumurtalık ve tüplerin çıkarılması
• Fertilite koruyucu over cerrahisi
• Sitoredüktif cerrahi
• Omentektomi
• Peritonektomi
• Bağırsak rezeksiyonları
• Diyafram peritonektomisi veya rezeksiyonu
• Splenektomi
• Seçilmiş hastalarda karaciğer veya üst abdominal cerrahiler
• Vulvar tümör eksizyonları
• İnguinal lenf nodu cerrahisi
• Konizasyon
• LEEP
• Laparoskopik kanser cerrahisi
• Robotik kanser cerrahisi
• Seçilmiş hastalarda vNOTES cerrahisi

Bu işlemlerin tamamı her hastada uygulanmaz. Amaç, gerekli onkolojik cerrahiyi doğru kapsamda gerçekleştirmek ve gereksiz cerrahi morbiditeden kaçınmaktır.

Jinekolojik Kanserlerde Sentinel Lenf Nodu Nedir?

Sentinel lenf nodu, tümör hücrelerinin lenfatik yolla yayılması durumunda ilk ulaşmasının beklendiği lenf nodu veya lenf nodlarıdır.

Özellikle bazı rahim, rahim ağzı ve vulva kanserlerinde sentinel lenf nodu haritalaması uygun hasta grubunda sistematik lenfadenektomiye alternatif bir evreleme yaklaşımı olarak kullanılabilir.

Amaç, gerekli onkolojik evreleme bilgisini elde ederken lenfödem ve diğer lenf nodu cerrahisine bağlı komplikasyonları mümkün olduğunca azaltmaktır.

Laparoskopik, Robotik ve vNOTES Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi

Minimal invaziv cerrahi, büyük bir karın kesisi yerine küçük kesiler veya uygun hastalarda doğal açıklıklar aracılığıyla gerçekleştirilen ameliyatları kapsar.

Laparoskopik ve robotik cerrahi özellikle uygun rahim kanseri hastalarında kullanılabilir. vNOTES ise vajinal doğal açıklık üzerinden endoskopik erişim sağlayan farklı bir minimal invaziv cerrahi yaklaşımıdır.

Ancak her jinekolojik kanser ve her hasta minimal invaziv cerrahi için uygun değildir. Cerrahi yöntem kanserin tipi, evresi, tümör boyutu, hastanın anatomisi, önceki ameliyatları ve onkolojik güvenlik birlikte değerlendirilerek seçilmelidir.

Jinekolojik Kanserlerde Fertilite Koruyucu Cerrahi

Bazı erken evre jinekolojik kanserlerde çocuk sahibi olma isteği bulunan hastalarda doğurganlığı koruyucu tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.

Erken evre rahim ağzı kanserinde trakelektomi veya daha sınırlı cerrahiler, uygun düşük riskli rahim kanserlerinde rahmi korumaya yönelik hormonal tedavi ve seçilmiş yumurtalık kanserlerinde tek taraflı over cerrahisi fertilite koruyucu yaklaşımlar arasında yer alabilir.

Ancak fertilite koruyucu tedavi her hastaya uygulanamaz. Kanserin tipi, derecesi, evresi ve yayılım riski ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir.

İleri Evre Jinekolojik Kanser Cerrahisi

İleri evre jinekolojik kanserler, özellikle yumurtalık, fallop tüpü ve primer periton kanserleri yalnızca pelvisle sınırlı olmayan kapsamlı cerrahiler gerektirebilir.

Tümörün dağılımına göre bağırsak cerrahisi, peritonektomi, diyafram cerrahisi, splenektomi ve diğer üst abdominal işlemler sitoredüktif cerrahinin bir parçası olabilir.

Cerrahinin kapsamı beklenen onkolojik fayda, tam tümör rezeksiyonu ihtimali, hastanın performans durumu ve ameliyat riskleri birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

Yumurtalık Kanserinde HIPEC Nedir?

HIPEC (Hipertermik İntraperitoneal Kemoterapi), seçilmiş klinik durumlarda sitoredüktif cerrahinin ardından ısıtılmış kemoterapi ilacının karın boşluğu içerisinde dolaştırılması esasına dayanan bölgesel bir tedavi yaklaşımıdır.

HIPEC her yumurtalık kanseri hastasına uygulanmaz ve cerrahinin alternatifi değildir. Hangi hastada düşünülebileceği hastalığın evresi, tedavi zamanı, kemoterapi yanıtı ve cerrahi sonuç gibi faktörlere göre değerlendirilmelidir.

Jinekolojik Kanserlerde Multidisipliner Tedavi Neden Önemlidir?

Jinekolojik kanserlerin tedavisi çoğu zaman yalnızca cerrahiden oluşmaz. Tedavi sürecinde jinekolojik onkoloji, medikal onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patoloji birlikte çalışabilir.

Gerekli hastalarda genel cerrahi, üroloji, göğüs cerrahisi veya diğer cerrahi branşlarla multidisipliner operasyonlar planlanabilir.

Ameliyat sonrası kesin patoloji sonucu elde edildiğinde kemoterapi, radyoterapi, hormon tedavisi, immünoterapi, hedefe yönelik tedaviler veya yalnızca takip seçeneklerinden hangisinin uygun olduğuna karar verilir.

İzmir Jinekolojik Onkoloji Uzmanı

Prof. Dr. Selçuk Erkılınç, İzmir'de Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi alanında hasta değerlendirmesi yapmaktadır. Rahim kanseri, yumurtalık kanseri, rahim ağzı kanseri, vulva ve diğer jinekolojik tümörlerin tanı ve cerrahi tedavi süreçleriyle ilgilenmektedir.

İzmir dışından başvuran hastalarda daha önce yapılmış biyopsi veya patoloji sonuçları, ameliyat notları, MR, BT veya PET/BT görüntüleri ve daha önce alınmış tedavilere ilişkin belgelerin birlikte değerlendirilmesi tedavi planının oluşturulmasına yardımcı olabilir.

“İzmir jinekolojik onkoloji uzmanı”, “İzmir jinekolog onkolog” veya “İzmir kadın kanserleri uzmanı” araması yapan hastalar, jinekolojik kanserlerin cerrahi yönetimi konusunda özel eğitim almış bir hekim tarafından değerlendirilmek isteyebilir.

Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Selçuk Erkılınç Kimdir?

Prof. Dr. Selçuk Erkılınç, tıp eğitimini Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde tamamlamış; Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanlığının ardından Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi yan dal eğitimini tamamlamıştır.

Akademik ve cerrahi çalışma alanları arasında rahim kanseri, yumurtalık kanseri, rahim ağzı kanseri, ileri evre ve tekrarlayan jinekolojik kanserlerin cerrahisi, sentinel lenf nodu, fertilite koruyucu cerrahi, laparoskopik ve robotik cerrahi ile vNOTES bulunmaktadır.

Minimal invaziv vajinal cerrahi alanındaki bilimsel çalışmalarından biri olan “The Erkilinc Technique”, vNOTES histerektomi için spekulum destekli bir cerrahi yaklaşımı tanımlamaktadır.

Jinekolojik kanser cerrahisindeki temel yaklaşım mümkün olan en geniş ameliyatı yapmak değil; hastalığın gerektirdiği cerrahiyi doğru kapsamda uygularken onkolojik güvenliği ve hastanın yaşam kalitesini birlikte gözetmektir.

Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Hakkında Sık Sorulan Sorular